فاعل كلمهاند و در مقام تعين كتاباند . آيات را هم به كلمات مىتوان نسبت داد و هم به كتاب منتهى از دو جهت همانند خود كلام و كتاب .
جناب استاد آشتيانى در مورد كتاب حق تعالى مىفرمايد : « اولين كتاب الهى كه جامع جميع كتب و مطلع همهء صفحات عالم وجود و حاكى از ارقام منقوش بر صفحهء اعيان است مقام احديت وجود است كه از آن تعبير به مقام « اوادنى » و « أُفق اعلى » و « حقيقت محمّديّه » و « طامّه كبرى » و « مقام جمع الجمع » و « مرتبهء تعيّن اوّل » نمودهاند . اين كتاب ، اصل جميع كتب الهيه و مبدأ تمامى صحائف الهى و الواح حقى و خلقى است ، حقيقت حق در اين موطن ، همه حقايق را شهود جمعى احدى شهود مىنمايد . اين همان مقام و مرتبهء علم احدى ذاتى جمعى قضائى است كه از آن برخى از ابناى تحقيق ، به عقل بسيط اجمالى قرآنى تعبير نمودهاند . بر اين مرتبه فقط ذات غير متعين حق تقدم دارد ، و ليكن در غير اين مرتبه از تجلى و ظهور و شهود خبرى نيست ، چون مقام اصل وجود نه اسم دارد و نه تعيّن مىپذيرد ، نه كسى از او نام دارد و نه نشانى . مرتبهء دوم از كتابهاى الهى ، مقام تعين ثانى و حضرت « واحديت » و مرتبهء « قاب قوسين » و تعين ثانى و برزخ دوم و حقيقت محمديه صلى الله عليه و آله بيضائيه و حضرت عمائيه است . اين مرتبه مجلاى دوم از حروف بسيطهء الهى است كه كلمات تام الهى و نقوش و ارقام عاليات حضرت حق ، نوشته شده است . اين مرتبه بهواسطهء رحمت ذاتى و صفاتى حق در اين صحيفه نوريه به فيض اقدس و تجلى ارفع اعلى كه به نكاح اول آسمانى كه ناشى از رقيقهء حُبّى و جاذبهء عشقى بين مفاتيح اوّل غيب هويت ذاتيه ، حقايق اسمائيه و صفاتيه و اعيان ثابتهء امكانى از براى طلب شهود « كمال جلاء و استجلاء » نوشته شده است . اين مقام مرتبهء ظهور اسما و صفات و صور اسما است و حق خود را به صور اسما به شهود علمى تفصيلى احاطى به جميع حقايق از ماهيات و وجودات و لوازم خارجى آنها شهود مىنمايد . . . .
مرتبهء سوم از كتب الهى ، مقام فيض مقدس است كه حق به تجلى ايجادى و رحم امتنانيه و كلمه « كن وجودى » و مشيّت ساريه و رحمت واسعه و « حق مخلوق به » در اين موطن تجلى نموده است . غايت اين تجلى اظهار مكنونات غيب هويت و ايجاد و ابراز مخفيات در مكمن علم و كنز مخفى است . حق در اين موطن به صور اسما و صفات به ظهور عينى و خارجى ظهور نموده است . تجلى حاصل از اين وجود ، ظهور نقوش علمى و حروف عاليات و ارقام
مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — صفحة 470
مساهمون: مؤسسه بوستان كتاب قم
ص٤٧٠