6 - وحدت شخصى وجود
يكى ديگر از لوازم قاعدهء بسيط الحقيقه ، وحدت شخصى وجود است . سريان بسيط حقيقى و صرف وجود و كمال در هياكل جميع اعيان و نفى هرگونه كثرت و تركيب حقيقى از آن ، تنها در پرتو وحدت شخصى وجود قابل تصور است ، بلكه انحصار وجود در واحد شخصى مساوق با كلّ الأشياء بودن بسيط الحقيقه است .
تنبيهات بر وحدت شخصى وجود
1 - با توجه به بداهت مفهوم وجود و تقابل آن با عدم مطلق مىتوان وحدت شخصى وجود را تنبّه داد ، چون در عدم مطلق كه مقابل و نقيض وجود مطلق است ، تمايزى نيست مقابل آن نيز كه وجود مطلق باشد ، تمايزى ندارد . پس در مقابل هستىِ مطلق چيزى وجود ندارد . مفهوم وجود مطلق نيز از وجود واحد حقهء حقيقيه شخصى انتزاع مىشود ، زيرا خودِ مفهوم وجود مطلق ، بسيط محض است و مفهوم بسيط محض جز از مصداق و وجود بسيط حقيقىِ محض انتزاع نمىشود . مفهوم وجود مطلق از بديهىترين تصورات و مصداق آن نيز از مشهودترين مشهودات و بر هر شىء شهيد است و نقيض آنكه عدم باشد ، به تبع وجود نيز همين حكم را دارد .
2 - از طريق اتحاد عقل و عاقل و معقول و اينكه علم حضور يا ظهور باشد ، مىتوان به وحدت شخصى وجود پى برد اگرچه اتحاد عقل و عاقل و معقول ، متفرع بر بسيط بودن آن دو مىباشد .
بيان ملازمه : چون هر عاقلى مجرد و بسيط است و هر مجرد و بسيطى علم به خود و به صفات و افعال و آثار خود دارد و علم به اشياى خارجى توسط نفس نيز پيدا مىشود و علم هم حضور يا ظهور مدرَك نزد مدرِك است ، پس اگر شىء خارجى عيناً نزد مدرِك نباشد يا ظهور و نمود ذهن نباشد يا نمودار در ذهن نشده باشد ، علم تحقق پيدا نكرده است . پس هرگاه انسان علم جديدى پيدا كند ، به متعلق آن علم پيدا كرده است و در تمام عالم ، وحدت و انسجام و يكپارچگى برقرار است ، و اگر مدرَك را به مدرَك بالعرض و بالذات تقسيم كنيم ، در واقع به مدرَك بالعرض علم پيدا نشده است ، و همان حرف سوفسطاييان خواهد بود .