المتعالية ، مبرهنةٌ في الفلسفة الإلهيّة ، مكشوفة ذوقاً عند أصحاب القلوب و أرباب المعرفة ، مسدّدة بالآيات القرآنية مؤيَّدة بالأحاديث المروية . . . لاتسوء الظّنّ بهؤلاء العرفاء و الحكماء الذين كثير منهم مِن خُلّص شيعة على بن ابي طالب . . . . « 1 »
چنان كه از ظاهر عبارت امام خمينى رحمه الله واضح است ، بسيارى از معتقدان اين قاعده از خُلّص شيعيان امام على عليه السلام و اهل بيت او مىباشند و مرحوم ملاصدرا نيز معتقد است ادراك اين قاعده صعب مستصعب است ، مگر براى كسانى كه علم و حكمت لدنى دارند . « 2 »
قاعدهء بسيط الحقيقه كل الأشياء الوجودية و ليس بشيء منها نقصاً و عدماً كه مفاد آن وحدت در عين كثرت و بالعكس است ، محور تفكر و تعليم و تطبيق برنامهء زندگى انسانها از قديم الأيّام بوده است . قبل از بررسى قاعده در حوزهء فلسفه و عرفان و دين ، به ذكر دو شاهد بر فطرى بودن اين قاعده مىپردازيم :
1 - هر انسانى از آن رو كه واحد شخصى است ، براى تسلط بر آنچه در ارتباط با اوست و براى سنخيّت سازى بين خود و يافتههايش ، به طبقه بندى و توحيد كثير و تكثير واحد مىپردازد . بنابراين ، هر كس عملًا به مفاد عينى اين قاعده ملتزم است .
2 - در هر حملى ، نوعى وحدت در عين كثرت و بالعكس هست و چون انسان عقد و حمل را استعمال مىكند ، در نتيجه معتقد به نوعى توحيد الكثير و تكثير الواحد كه مفاد قاعدهء بسيط الحقيقه است ، مىباشد .
بررسى قاعده [ بسيط الحقيقه ] در فلسفه
1 . آراى حكماى يونان
« هومروس » شاعر بزرگ يونانى - قبل از سقراط - معتقد است : هر پديدهاى منسوب به خدايى مخصوص است و همهء خدايان به خداى واحد ختم مىشوند . « 3 »
« اورفيك » معتقد است : « زئوس » بزرگ خداى يونانيان ، هرچه بيشتر از خدايان ديگر مستقل مىشود ، نه تنها آفرينندهء همه چيزها ، بلكه آميخته با همهء چيزهاست . در برخى
هامش
( 1 ) . امام خمينى ، مصباح الهدايه ، ص 35 و 36
( 2 ) . ملاصدرا ، اسفار ، ج 6 ، ص 110
( 3 ) . شرفالدين خراسانى ، نخستين فيلسوفان يونان ، ص 101 - 102