به آن نيز ايمانى صحيح و درست است . در غير اين صورت ، اگر متعلق دلبستگى مفادى كذب و غير عقلانى داشته باشد ، ايمان نيز ، نادرست و كاذب است . در واقع صدق و كذب ايمان اساساً وصف به حال متعلَّق ايمان است كه همان مفاد ادراكى آن است .
قرآنشناسى
ت
صوير كلى و جامع علّامه طباطبائى را از قرآن ، مىتوان بدينترتيب به اجمال بيان داشت : « 1 »
مسلمين ، قرآن را متضمن كليات برنامه زندگى بشر از حيث فردى و اجتماعى مىدانند .
اركان زندگى انسان عبارت از هدف ، راه و برنامه . قرآن كريم حاوى برنامهاى است مطابق با اركان زندگى انسان . به گونهاى كه هيچ يك از نيازهاى وجود انسان در آن القا نشده است ( / دين فطرى ) . قرآن با اعجاز خود پشتوانهء نبوت نبى اكرم صلى الله عليه و آله مىباشد . برخى از علايم اعجاز قرآن عبارت از تحدى و عدم وجود اختلاف و تضاد در آن و . . . است . از آن جا كه خطاب قرآن مقيد به عرب نيست و نيز افراد بسيارى از مذاهب ديگر در زمان نزول قرآن اسلام مىآورند . پس قرآن در مطالب خود اختصاص به امّتى از امم ندارد . قرآن كتابى كامل است ؛ يعنى مشتمل بر جهانبينى و اصول عملى كاملى مىباشد و هر گاه قرآن حاوى سخن كامل و تمام در باب جهانبينى و اصول عملى باشد قطعاً مقيد به زمان خاصى نبوده و هميشگى خواهد بود . قرآن در دلالت خود مستقل است ؛ يعنى از مراد خود كشف مىكند و هرگز در دلالت خود مبهم نبوده و ظواهر آن حجيت دارند و در اين امور متكى به دلايل يا عوامل بيرون از خود نمىباشد .
قرآن داراى ظاهر ، معناى سادهء ابتدايى و باطن ، معنا و معانى وسيعتر زيرين مىباشد . ليكن معانى ظاهرى و باطنى در طول هم مىباشند نه در عرض هم . ( در واقع بايد گفت : ظاهر ، تنزل يافتهء باطن است . ) ظاهر و باطن داشتن قرآن اساساً به سبب ذومراتب بودن مخاطبين قرآن و وجود ظرفيتها و استعدادهاى مختلف در آنها است . به علاوه اين نوع مخاطبه سبب عدمِ انحراف تودهء مردم مىشود . قرآن واجد محكم و متشابه است . محكم آيهاى است كه در
هامش
( 1 ) . ر . ك : علّامه طباطبائى ، قرآن در اسلام