كه خداوند از مجراى آن خودنمايى و تجلى مىكند . با چنين فضاى عرفانى در قرآن ، انسان خرمن هستى خود را به تاراج داده و دل را به دست محبت خدايى مىسپارد . در باب سلوك عرفانى نيز بايد گفت : آيات متعددى وارد شده است و انسان را بهجانب خداى متعال هدايت مىكند . « 1 »
عارف كيست ؟
در بيان ويژگىهاى عارف به دو بيان از بيانات علّامه اشاره مىشود :
« آنان هستند كه خود را از همه كنار كشيده و همه چيز را فراموش كردهاند و در اثر اخلاص و بندگى ، همهء قواى خود را متوجه عالم بالا ساخته ، ديده به نور پروردگار پاك ، روشن ساختهاند و با چشم واقع بين ، حقايق اشيا و ملكوت آسمان و زمين را ديدهاند ، زيرا در اثر اخلاص و بندگى به يقين رسيدهاند و در اثر يقين ، ملكوت آسمان و زمين و زندگى جاودانى جهان ابديت برايشان مكشوف شده است . » « 2 »
« اين راهرو كه هيچ همتى جز ياد و فراموش كردن همه چيز ندارد . . . ، همهء راهها را پشت سر انداخته ، راه نفس خود را پيش مىگيرد و به خداى خود از دريچهء نفس خود نگاه مىكند تا مطلوب واقعى خود را دريابد و . . . » « 3 »
دينشناسى
در دينشناسى علّامه ، نخست به ابعادى كه دين واجد آنهاست و از آراى ايشان قابل استنباط مىباشد ، اشاره مىشود و آنگاه به ديگر مسائل و مباحث در باب دين پرداخته مىشود .
ابعاد دين
1 ) جنبه معرفتشناسى با عنايت به اينكه از نظر علّامه دين مجموعهاى « مشتمل بر
هامش
( 1 ) . شيعه در اسلام ، ص 144 ، 147
( 2 ) . همان ، ص 101
( 3 ) . همان ، ص 146 - 147