اشتراك : 1 ) ثبات مبدأ هستى كه يك كار كلامى است عيناً يكى از غايات فلسفه نيز مىباشد .
2 ) اين نكته را بايد در نظر داشت كه در عين حال كه غايت اساسى فلسفه معرفت هستى و احكام آن است ليكن امكان آنكه اين دانش هستى ، در راه اثبات ، تبيين و توضيحِ مسائل و مباحث كلامى به كار برده شود وجود دارد . « 1 »
فلسفهء اجتماعى و سياسى
فلسفهء اجتماعى و سياسى را آنگونه كه در اينجا مورد نظر است مىتوان بررسى عقلانى ، فلسفى و تحليلى مبادى و غايات زيست اجتماعى و فعاليت سياسى و نيز تأمل فلسفى در بنيادهاى انديشهء سياسى دانست . برخى از مسائل مهمى كه در فلسفه سياسى مورد بررسى و تأمل قرار مىگيرد عبارتند از : مسألهء حكومت ، حكومت ايدهآل ، حكومت و فضيلت ، آزادى ، قانون ، عدالت ، حق ، حاكميت ، مشروعيت ، اقتدار و قدرت ، مصلحت عمومى ، برابرى ، ايدئولوژى و . . . « 2 »
بخشى از تلاش فكرى علّامه مربوط به تأمل در مباحث بنيادين اجتماع و سياست است .
اين تلاش در دو جهت دينى و فسلفى انجام گرفته است . در اينجا نخست به تأملات و ديدگاهها و تفسيرهاى دينى ايشان اشاره مىشود و آنگاه به صورت موضوعى به ديدگاههاى تحليلى ايشان خواهيم پرداخت .
نظرى اجمالى به فلسفهء اجتماعى و سياسى اسلام از منظر علّامه « 3 »
1 ) انسان موجودى اجتماعى است و براى زندگى اجتماعى به نظم ، امنيت ، تعاون ، عدل و
هامش
( 1 ) . همان ، ص 260 ، 279 . و علّامه طباطبائى ، شيعه در اسلام ، ص 129 . و همان ، شيعه ، ص 42 ، 52
( 2 ) . براى آگاهى بيشتر در باب فلسفهء سياسى و مسائل آن ، ر . ك . به لئواشتراوس ، فلسفه سياسى چيست ؟ ، ترجمه فرهنگ رجايى ، گفتار اول و دوم . و آنتونى كوئينتن ، فلسفه سياسى ، ترجمه مرتضى اسعدى ، المهدى ، مقدمه
( 3 ) . كيهان انديشه ، سال 68 ، شماره 26 ، مقاله « فلسفه سياسى از ديدگاه علّامه طباطبائى » ، محمدجواد صاحبى . و ر . ك . به الميزان في تفسير القرآن ، سورهء بقره ، ذيل آيهء 213 ، آلعمران ، آيهء 26 و 200 . و « فرازهايى از اسلام » ، علّامه طباطبائى ، جمعآورى سيد مهدى آيتاللهى ، جهان آراء ، مقالهء « ولايت و زعامت » . و مجموعه رسائل ، مقالهء روابط اجتماعى در اسلام