هاشميات كميت ، خمريات أبى نواس ، زهديات ابو العتاهيه ، تشبيهات ابن المعتز ، مدايح بحترى و حجازيات شريف رضى را حفظ كند » . « 1 » حنا الفاخورى در بارهء حجازيات سيّد مىگويد :
حجازيات حدود چهل قصيده است حاوى احساسات عاشقانهء شاعر كه به بركت راه حجّ و مواسم حجّ شكفته شده است ، و تمام ويژگيهاى غزل او را در بر دارد .
غزل شريف رضى از روح او مايه مىگيرد و از اعمال قلب او كه صادقانه عشق مىورزد و اشك مىريزد ، مىتراود . عشق او نزاع ميان عقل و قلب و مبارزه ميان غرور منزلت ، و خاكسارى عشق است . احساس بر غرور و پيروز مىشود ، ولى نه آنسان كه به خلاعت و هرزگى كشد ، بلكه عشقى از زمرهء عشق عذريها و همرنگ عشق دلباختگان بدوى . عشق او در نگاهى محصور مىماند و هرگز به حيطهء شهوات گام نمىنهد :
عفافي من دون التّقية زاجر * و صونك من دون الرّقيب رقيب
عشقت و مالي ، يعلم اللّه ، حاجة * سوى نظرى ، و العاشقون ضروب
عفت و پاكدامنى من بجز پرواپيشگى باز دارندهء من است ، و خود نگهدارى تو ، بجز نگاهبان ، خود نگاهبان توست :
عشق ورزيدم ، و خدا مىداند نيازى جز نگاهى ندارم ، و عاشقان گوناگون هستند .
در شعر شريف رضى از معشوق به همان شيوهء شاعران پيشين تعبير مىشود : او را به حيوانات باديه تشبيه مىكند ، دردهاى شوقآميز خود را با باد يا با كاروانها به سويش روانه مىدارد ، از همه سراغ او را مىگيريد و خاطرات گذشته را به يادش مىآورد . . .
ابتكارى دلپذير در وصف اندوه و اشتياق ، بيان مىكند ، در عباراتى نرم و شيرين كه آهنگ و سلاستش همه را مسحور خود مىسازد . « 2 »
هامش
( 1 ) . المجازات النبويه ، تأليف شريف رضى ، مقدمهء طه عبد الرءوف سعد بر كتاب ، ص 18 .
( 2 ) . تاريخ ادبيات ، ص 493 .