را از ساير صحابه رسول خدا صلى الله عليه و آله كه داراى ايمان واقعى بودند تشخيص دهيم ؟
پاسخ اين است كه بلى . وسيله تشخيص و راه شناخت وجود دارد و آن را هم خود رسول خدا صلى الله عليه و آله در اختيار پيروانش قرار داده و در كتب حديثى و در منابع اولى اهل سنت و شيعه از امير مؤمنان عليه السلام نقل گرديده است كه فرمود : « والذى فلق الحبة وبرأ النسمة انه لعهد النبى الامى أن لا يحبّنى إلا مؤمن ولا يبغضنى إلا منافق » . « 1 »
قابل ذكر است كه اين حديث را نسائى در سنن خود در باب مستقلى تحت عنوان « علّامة المنافق » نقل نموده است .
و جالب اين است كه اين علّامت در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله مورد استفاده و بهرهبردارى صحابه واقعى قرار مىگرفت و آنان چهرههاى منافق را با بغض و دشمنى آنها نسبت به امير مؤمنان عليه السلام مىشناختند . به طورى كه از صحابه بزرگوار « ابوذر رحمه الله » نقل شده است كه : « ما كنا نعرف المنافقين الا بتكذيبهم اللَّه ورسوله والتخلف عن الصلاة والبغض لعلى ابن ابى طالب » . « 2 »
و ابو سعيد خدرى مىگويد : « انا كنا لنعرف المنافقين نحن معاشر الانصار ببغضهم على بن ابى طالب » . « 3 »
همين مضمون از تعدادى ديگر از صحابه مانند عبداللَّه بن عباس ، جابر بن عبداللَّه انصارى ، انس بن مالك ، عمران بن حصين ، ام المؤمنين عايشه و ام سلمه نقل گرديده است . « 4 »
هامش
( 1 ) . سوگند به خدايى كه دانه را شكافت و انسان را آفريد اين پيمانيست از پيامبر امى بر من كه مرا دوست نمىدارد مگر مؤمن و دشمن نمىدارد مگر شخص منافق . صحيح مسلم ، ج 1 ، باب الدليل على ان حب الانصار وعلى من الايمان ، حديث شماره 78 ؛ سنن ابن ماجه ، ج 1 ، مقدمه باب 11 ، حديث 114 ؛ سنن نسائى ، ج 8 ، باب علّامة المنافق .
( 2 ) . . . . ما منافقين را از سه راه مختلف مىشناختيم : با انكار نمودن خدا و رسولش و با تخلف از نماز و با عداوت و دشمنى على ابن ابيطالب عليه السلام . مستدرك صحيحين ، ج 3 ، ص 129 ؛ كنز العمال ، ج 15 ، ص 19 به نقل از معالم المدرستين ، ج 1 ، ص 100 .
( 3 ) . ما گروه انصار منافقين را از راه دشمنى آنان نسبت به على ابن ابيطالب مىشناختيم . سنن ترمذى ، جلد 5 ، كتاب المناقب ، باب 83 ، حديث 300 .
( 4 ) . معالم المدرستين علّامه عسكرى ، جلد 1 ، صفحه 100 مراجعه شود .