وجود دارد پيمانشكن ، اهل گناه و معصيت ؛ افرادى كه نفاق بر دلشان حاكم بود و گروه سومى نيز وجود دارد مجهول الحال كه از درجه ايمان و كيفيت عقيده و افكارشان اطلاع نداريم . و بر ما است كه گروه اول را دوست بداريم ، سعادت دنيا و آخرت خويش را در پيروى از راه و رسمشان بدانيم و حديثشان را از جان و دل پذيرا باشيم و اما گروه دوم و آنان كه جرم و نفاق و پيمانشكنى آنها مسلم شده است ؛ چنين افرادى از نظر ما داراى احترام نيستند همانگونه كه حديث آنان ارج و بهائى ندارد .
و اما افراد مجهول الحال از اظهارنظر در مورد آنان خوددارى و در رد و قبول حديثشان توقف مىكنيم تا وضعشان مشخص و كيفيت ايمان و عقيدهشان روشن شود .
و اين راهى است كه قرآن در پيش روى ما قرار داده و فكر و انديشهاى است كه سنت بر ما تعليم و تفهيم نموده است و راه و رسمى است كه سيره خلفا بر آن جارى گرديده است .
صحابه از نظر قرآن :
قرآن مجيد صداقت گروهى از صحابه و رسوخ ايمان و عقيده در آنان را تأييد مىكند كه :
« مِنَ الْمُؤْمِنِينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ »
« 1 »
.
و اخلاص گروهى از صحابه را ستوده و از نيل و ارتقاء آنان به درجهء كمال ياد نموده است :
« أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ »
« 2 »
.
و در وصف اين گروه چنين فرموده است :
« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
« 3 »
.
اينها نمونهاى از آياتى است دربارهء صداقت و اخلاص و ايمان و عقيده و جهاد و
هامش
( 1 ) . در ميان مؤمنان كسانى هستند كه بر سر عهدى كه با خدا بستند صادقانه ايستادند . احزاب ، 23 .
( 2 ) . در برابر كفار سرسخت و شديد و در ميان خود مهربانند پيوسته آنها را در حال ركوع و سجود مىبينى آنها همواره فضل خدا و رضاى او را مىطلبند نشانهء آنها در صورتشان از اثر سجده نمايان است . فتح ، 29 .
( 3 ) . مؤمنان واقعى كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آوردهاند سپس هرگز شك و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد كردهاند آنها راست گويانند . حجرات ، 15 .