دليل چهارم : عرضه كافى بر امام عصر ( عج )
برخى از اخباريان بدون ارائه مدرك گفتهاند كه كافى پس از اتمام تأليف بر امام عصر ( عج ) عرضه شده و حضرت فرموده يا بر نسخه عرضه شده نگاشته :
الكافى كاف لشيعتنا .
اين سخن كه به نقل ملا خليل قزوينى از برخى مشايخ عصر خود ذكر شده ، هيچ مدركى ندارد ، چنانچه محدث استرآبادى كه خود احاديث كافى را قطعى الصدور مىداند ، بر بىاصل بوده آن تصريح كرده است . « 1 »
راقم سطور تصور مىكند كه جمله فوق از حديثى منقول از امام صادق عليه السلام برگرفته شده است كه در تفسير آيه « كهيعص » فرمودهاند :
« كاف » ، كاف لشيعتنا ، « هاء » ، هادلهم . . . « 2 »
محدث نورى اين استدلال را نپذيرفته ، بلكه استدلال ديگرى را كه نخست از سوى مرحوم سيد ابن طاوس طرح شده ، با افزودن نكاتى چند مطرح مىكند .
مرحوم سيد ابن طاوس در كتاب كشف المحجه وصيت معروف حضرت امير به امام حسن عليهما السلام را از كتاب رسائل الائمه كلينى نقل كرده و در مقام اعتبار بخشيدن به آن مىگويد :
مرحوم كلينى در زمان وكلاء امام عصر ( عج ) - عثمان بن سعيد « 3 » و فرزندش محمد و حسين بن روح و على بن محمّد سمرى - مىزيسته ، وى قبل از وفات على بن محمّد سمرى درگذشته ، چون على بن محمد سمرى در شعبان سال 329 و محمد بن يعقوب كلينى در بغداد در سال 328 درگذشته است . بنابر اين
هامش
( 1 ) . خاتمه مستدرك ، ج 3 ، ( مستدرك ج 21 ) ، ص 470 .
( 2 ) . معانى الاخبار ، ص 28 ، ح 6 .
( 3 ) . ثابت نيست كه مرحوم كلينى در عصر عثمان بن سعيد زاده شده باشد . قرائنى چند نشان مىدهد كه مدتسفارت عثمان بن سعيد كوتاه بوده است ، از سوى ديگر با توجه به عدم روايت كلينى از محمد بن حسن صفار ( م 290 ) و روايت اندك وى از سعد بن عبداللَّه ( م حدود 300 ) تاريخ ولادت وى بايد پس از سال 270 باشد كه به احتمال زياد ، جناب عثمان ابن سعيد دراين سال حيات نداشتهاند . به هر حال ، وفات عثمان بن سعيد قبل از سال 280 بوده است ( ر . ك : غيبت شيخ طوسى ، ص 362 ، ح 325 ) .