مطلب يا احتمال تسامح در ادلهء سنن ( و مكروهات ) مطلبى نقل مىكند ، جهاتى كه منظور است ، اين هيچ وقت به وثاقت مضر نيست ، اينكه حاجى نورىّ رحمه الله به علامهء مجلسى رحمه الله اين همه فوق العاده اعتماد دارد ، بايد گفت مرحوم مجلسى ثقه و متثبّت نيست ، چون در بحار غثّ و سَمين و همه چيز را نقل كرده ، اين مطلب چه ربطى به وثاقت او دارد ، مسئلهء وثاقت اين است كه خودش در نقليّات خلاف نگويد ، مرحوم مجلسى ديده ، كتب شيعه از بين مىرود ، فرموده ، اين كتب را تأليف كردم تا كتب و نُسَخ از بين نرود ، و بعد روى نسخ تحقيق و تهذيب شود ، به تعبير مرحوم آقاى زنجانى رحمه الله يك كتابخانه تأليف كرده با ترتيب ، ( و به تعبير امام خمينى رحمه الله در كتاب كشف الاسرار ، يك كتابخانهء 400 جلدى درست كرده ) . همانطور كه يك حديث در يك كتابخانه دليل بر اعتبار آن نيست ، همين جور صحيح نبودن حديثى ، نقطه ضعفى براى مؤسس كتابخانه نيست يعنى كتابخانهء حديثى ، مرحوم مجلسى قدس سره در حدّ اعلاى وثاقت مىباشد ، امكان دارد راجع به او بگوييم كه اوثق الناس است . با اينكه رواياتى نقل فرموده كه خودش هم بر طبقش فتوا نداده ، اينكه محدث نورى در ضمن بياناتشان داشتند كه نجاشى فرموده ، ديدم اصحاب ما ظاهراً ابو المفضّل شيبانى را تضعيف مىكنند ، من از او نقل نكردم ، اجتناب نمودم ، بيواسطه از او نقل نكردم ، مع الواسطه از او روايت نقل نمودم . در همان جا جملهاى هست كه فرمايش مرحوم نورى را ابطال مىكند ، يك مسئله اين است كه اشخاص بلاواسطه از ضعفا اخذ حديث مىكردند ، يمكن أن نقول : ثِقات متعارف شيخ خود را كه اكثار حديث بكند ، نه احياناً يك حديث نقل بكند ، شخص ضعيف قرار نمىدادند . اين خلاف متعارف بوده ، اين را از موارد مختلفه مىشود استفاده نمود . ولى شيخِ شيخ ( وسائط ) يكى از مشايخش از جمله ضعفا بوده ، ولى خودش ثقه بوده ، پيش او درس نخوانده ، يك چنين بناى نبوده كه همهء مشايخ را تا آخر در نظر بگيرند كه هم خودش بايد ثقه باشد كه از ثقه نقل كرده باشد تا به معصوم متصل شود . اين طور نيست . نقل روايت بلاواسطه با مع الواسطه تفاوت دارد . علمايى كه مقيد بودهاند ، اخذ حديث كردن
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى ) — صفحة 138
مساهمون: محمد قنبرى
ص١٣٨