نوشتن جامع مذهبى خود ، گامى در رفع نابسامانىهاى موجود بردارد . كلينى ضمن قبول درخواست اين برادر دينى سيره خود را در تعريف كتاب به شرح زير مشخص مىكند : « تو در نامه خود نوشته بودى كه امورى براى تو توليد اشكال كرده است اما به دليل اختلاف روايت نمىتوانى حقيقت آن را درك كنى و اختلاف روايت نيز خود علل و اسباب مختلفى دارد . در ضمن نوشته بودى كه در حوزه تو دانشمندى وجود ندارد كه بتوان با كمال اطمينان با وى به مذاكره علمى نشست و باز نوشته بودى كه چه نيكوست كتابى در اختيار تو قرار گيرد كه جامع فنون دينى بوده و از هر جهت در شناخت مسائل كفايت كند به طورى كه محل رجوع و تكيهگاه نوآموزان و طالبان رشد گردد . علاوه بر آن هر كس در مسير علوم دينى و عمل به اخبار صحيح از روايات صادقين عليهم السلام يا سنن قابل عمل باشد ، بتواند از آن بهره بردارى نمايد تا بلكه از رهگذر اين كتاب اوامر خدا و رسول او شناخته و اجرا گردد » .
كليين سپس مىنويسد : « اى برادر كه خدا تو را ارشاد كند بدان كه در خصوص اختلاف روايت ، هيچ كس نمىتواند به شناخت اختلاف حديث صحيح از ناصحيح اقدام كند مگر آنكه بر اساس ضوابط رسيده از سوى امامان عمل نمايد . امامان فرمودهاند : « حديث ما را با كتاب خدا برابر كنيد اگر با آن موافق بود ، بپذيريد و اگر با قرآن مخالفت داشت به دور اندازيد » . علاوه بر آن فرمودهاند : « حديث ما را با رأى مخالفان مذهب برابر كنيد . اگر با رأى آنها موافق بود آن را رها كنيد و اگر با رأى آنها نابرابر بود بپذيريد » . و باز فرمودهاند : « حديث اجماعى را با نقل همگانى بپذيريد كه نقل همگانى ترديد ندارد » . اما در عين حال شناخت ما از مسائل ناچيز است به طورى كه با اعمال اين قوانين جز تعداد كمى از روايات صحيح را نخواهيم شناخت از اين رو چارهاى نداريم جز آنكه تشخيص صحيح از ناصحيح را به خود اهل بيت واگذار نماييم و آخرين فرموده آنها را مورد توجه قرار دهيم كه گفتهاند : « در صورتى كه شناخت حديث ما بر شما مشكل شود هر حديثى را كه مايل باشيد از باب رضا و تسليم مىتوانيد مأخذ عمل قرار دهيد » . اينك خداوند تأليف آنچه را كه تقاضا نمودى
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى ) — صفحة 435
مساهمون: محمد قنبرى
ص٤٣٥