ابوالحسن يا ابوالحسين عقرانى « 1 » نام برد و با توجه به مصادر رجالى روشن مىشود اشخاص فوق عمدتاً از مشايخ بزرگ شيعه در رشتههاى فقه و حديث بوده و مطابق بعضى از قرائن اين عده موفق شدند روايات كافى را در محضر مؤلف آن تحصيل نموده و يا اجازه روايتى بگيرند . چنانكه نجاشى مىنويسد : « من به مسجد لؤلؤيى كه همان مسجد نفطويه نحوى است رفت و آمد مىكردم تا قرآن را بر امام مسجد بخوانم و جماعتىاز اصحاب حديث كتاب كافى را به اين صورت بر ابوالحسين احمد بن احمد كوفى قرائت مىكردند كه : « حدّثكم محمد بن يعقوب الكلينى » سپس اضافه مىكند كه ابوالحسن عقرانى را هم ديدم كه اين كتاب را از او روايت مىكند ما نيز تمام كتب كلينى را به توسط مشايخ خود ، محمد بن محمد ( شيخ مفيد ) ، حسين بن عبيداللَّه غضائرى ، احمد بن على بن نوح سيرافى از ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولويه از كلينى روايت مىكنيم « 2 » . شيخ صدوق نيز در قسمت مشيخهء من لا يحضره الفقيه متذكر شده است كه او به واسطهء محمد بن محمد بن عصام كلينى ، على بن احمد بن موسى و محمد بن احمد سنانى تمام كتاب كافى را از مؤلف آن يعنى محمد بن يعقوب كلينى روايت مىكند و از اين مطلب مىتوان نتيجه گرفت كه بعيد نيست برخى از شاگردان و راويان كلينى قبل از عزيمت اين دانشمند به بغداد تمام يا قسمتى از كتاب كافى را از مؤلف آن تحصيل كرده باشند زيرا بنا به تصريح شيخ طوسى در كتاب رجال محمد بن احمد بن سنان زاهرى مكنى به ابوعيسى نزيل و ساكن رى بوده است « 3 » .
از بعضى از قرائن روشن مىگردد كه كلينى موفق نشد تمام روايات خود را به معرض سماع و قرائت گذارد و دليل عمده آن كوتاهى ايام اقامت وى پس از ورود به بغداد و در پايان حيات بوده است . در اين مورد ابوغالب زرارى در رساله خود مىنويسد : « و جميع كتاب الكافى تصنيف ابى جعفر محمد بن يعقوب الكلينى روايتى
هامش
( 1 ) . در زمينهء راويان و شاگردان كلينى بنگريد به نجاشى ، رجال به رقم 1026 شيخ طوسى فهرست ، به رقم 591 ، شيخ طوسى ، تهذيب يا استبصار قسمت مشيخه واقع در مجلد آخر ، ميرزا حسين نورى ، مستدرك الوسائل ، ج 3 ص 533 ، زندگى نامه كلينى ، الكافى ، ج 1 ص 18 : « تلاميذه و الرواة عنه » .
( 2 ) . نجاشى ، رجال ، به رقم 1026 .
( 3 ) . ص 510 از كتاب فوق .