3 . ابوعلى اشعرى 875 روايت
4 . حسين بن محمد 830 روايت
5 . محمد بن اسماعيل 758 روايت
6 . حميد بن زياد 450 روايت
7 . احمد بن ادريس 154 روايت
8 . على بن محمد 76 روايت « 1 »
بايد توجه داشت كه آمار فوق معرف تعداد دقيق روايات كافى نيست « 2 » بلكه معرف رواياتى است كه با عنوان مشايخ كلينى در كتاب كافى به چشم مىخورد گرچه مكرر به ثبت رسيده باشد . ضمناً از افراد فوق رديفهاى اول تا چهارم و نيز رديف هفتم از مشايخ قم بودهاند كه اين خود نشان از اقامت طولانى كلينى در اين شهر و بهرهگيرى او از منابع آن حوزه ، خصوصاً كتابخانه استادش على بن ابراهيم قمى دارد و چنانكه نجاشى و شيخ طوسى تذكر دادهاند ، پدر على بن ابراهيم يعنى ابراهيم بن هاشم نخستين كسى بود كه احاديث محدثان كوفه را در قم رواج داد « 3 » . على بن ابراهيم قمى ، محدث و مفسر معروف گرچه خود از مشايخ كلينى مىباشد لكن به جهت آنكه در اواسط عمرش چشمان خود را از دست داده بود « 4 » ، در سالهاى پايانى حيات در مقام بحث و تدريس قرار نداشت . از اين رو كلينى احتمالًا نه با سماع و قرائت بلكه با اجازه و مناوله توانست از كتابخانه او كه ميراث ابراهيم بن هاشم بود استفاده كند « 5 » . به همين ترتيب در مشايخ فوق ، محمد بن اسماعيل بندفر يا بندقى ساكن نيشابور و
هامش
( 1 ) . خويى ، معجم الرجال ، ج 18 ص 54 .
( 2 ) . بايد توجه داشت كه تعداد روايات كافى بر حسب شمارش شهيد ثانى 16121 روايت و از نظر تقسيم بندى بهشرح زير مىباشد : حديث صحيح 5072 ، حديث حسن 144 ، حديث موثق 1118 ، حديث قوى 302 و حديث ضعيف 9485 عدد ، در اين مورد بنگريد به سيد محمد مهدى بحرالعلوم ، رجال ج 3 ص 331 ، بهبودى ، گزيده كافى ص 21 ( مقدمه ) ميرزا حسين نورى ، مستدرك الوسائل ، ج 3 ص 541 ، شيخ آغا بزرگ ، الذريعه ج 17 ص 245 . اما اين كه آيت إله خويى مىنويسد : نام محمد بن يعقوب كلينى در صدر 15339 روايت مىباشد منظور ايشان اولًا ، رواياتى است كه از كلينى در تهذيب و استبصار آمار شده است ثانياً اين آمار به استثناى رواياتى است كه در صدر آنها آمده است : « عدة من اصحابنا » بنگريد به معجم الرجال ، ج 18 ص 54 .
( 3 ) . نجاشى ، رجال ، به رقم 18 ، شيخ طوسى ، فهرست ، به رقم 6 .
( 4 ) . نجاشى ، رجال ، به رقم 680 .
( 5 ) . بهبودى ، گزيده من لا يحضره الفقيه ج 1 ص 8 مقدمه .