راوى آثار فضل بن شاذان بوده و حميد بن زياد نيز از راويان و صاحبان كتاب در كوفه مىباشد و به طورى كه گذشت كلينى ضمن مسافرت به اين نقاط توانست از آنان به اخذ حديث پرداخته و در تأليف كتاب خود از آن بهرهبردارى نمايد . ضمناً به غير از افراد نام برده ، كلينى مشايخ معروف ديگرى هم داشته است كه از جمله مىتوان از ابوجعفر محمد بن حسن بن فروخ صفار ، ابوالعباس احمد بن سعيد معروف به ابن عقيده و ابوسليمان داود بن كوره قمى ياد نمود « 1 » .
اما در زمينه شاگردان كلينى نيز چنانكه گذشت او پس از تكميل تحصيلات خود به رى آمد و رياست حوزه آن شهر در اختيار او قرار گرفت و چنانكه نجاشى و به تبع نجاشى علامهء حلى تذكر دادهاند ، مرجع فتوى و استاد حديث در آن ديار گرديد و گرچه مىتوان از اين مطلب استفاده نمود كه او شاگردان زيادى تربيت كرده است ، معهذا شرحى از كيفيت تدريس و شاگردان كلينى در اين حوزه وجود ندارد . برعكس اكثر شاگردان كلينى كه ادعاى آنها مسموع بوده و تاريخ به نقل اسامى آنان تصريح دارد مردانى از كوفه و بغداد هستند و اين پس از ورود كلينى به بغداد در واپسين سالهاى حيات و عرضهء كافى در جمع آنان بوده است . از مهمترين شاگردان كلينى كه موفق شدهاند كتاب كافى را بدون واسطه از صاحب آن روايت كنند مىتوانند از ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولويه ( صاحب كامل الزيارات ، متوفى 367 ) ، ابو محمد هارون بن موسى تلعكبرى ( متوفى 385 ) ، ابو غالب احمد بن محمد زرارى ( متوفى 368 ) ، ابو عبداللَّه احمد بن ابراهيم صيمرى معروف به ابن ابى رافع ، ابوالمفضل محمد بن عبداللَّه بن مطلب شيبانى « 2 » ، ابوالحسين احمد بن على بن سعيد كوفى ، ابوالحسين عبدالكريم بن عبداللَّه بن نصر بزاز ، احمد بن احمد كاتب كوفى و
هامش
( 1 ) . كلينى ، الكافى ج 1 قسمت مقدمه ص 14 : « اشياخه » .
( 2 ) . شيخ طوسى اين شخص را از جمله راويان كافى معرفى كرده است اما با توجه به اينكه وى ( ابن مفضل شيبانى ) از ناحيه علماى رجال به شدت تضعيف شده است لذا ادعاى وى در روايت كافى از كلينى حجيت نيست در اين مورد بنگريد به نجاشى ، رجال به رقم 1059 .