ثانياً : ذكر كامل اسناد در كافى نشان آن است كه مؤلف مجال بررسى ديگران در اسناد كتاب وى را گسترده مىداند .
ثالثاً : در كافى روايات مرسل با عباراتى همچون « من أخبره » ، « رجل » ، « من حدثه » ، بسيار است ، بعيد است كه قرائن بر وثاقت تمام اين راويان گمنام وجود داشته باشد .
رابعاً : اگر فرض كنيم كه كلينى تمام افراد اسناد كافى را ثقه بداند ، با توجه به تعارض اين گفتار در موارد بسيار با گفتار ديگر دانشمندان ، اعتبار ذاتى شهادت فوق از بين مىرود ، زيرا شهادت هرچند به امر حسى يا نزديك به حس باشد در صورتى اعتبار دارد كه اشتباه آن اندك باشد ، لذا اگر معارض آن بسيار گردد ، از اعتبار ذاتى مىافتد . در بحث از منابع كافى خواهيم گفت كه پارهاى از منابع كافى در نزد رجاليان غير قابل اعتبار است .
بنابراين اعتبار ذاتى تمام احاديث كافى صحيح نيست و اين كتاب همچون ديگر كتابها به بررسى سندى نيازمند است . « 1 »
ويژگىهاى كلى اسناد كافى
- اسناد كافى معمولا اسناد كاملى است كه از اسناد مؤلف آغاز شده و به معصوم عليه السلام منتهى مىگردد . در
آغاز سند ، تنها نام راوى بدون هيچ عبارت روايتى و نوع سند عنعنه مىباشد .
- در كافى حالات ويژهاى در سند ديده مىشود : تعليق ، اضمار ، اشاره ، تحويل ، كه در كتاب توضيح الأسناد به تفصيل دربارهء آنها سخن گفتهايم .
- در بسيارى از اسناد كافى ، اوائل سند حذف شده است ، به اين كار تعليق گفته مىشود ، تعليق در كافى به اعتماد اسناد قبلى صورت گرفته است .
- معمولا علت تعليق اخذ از كتب مىباشد و كسى كه در اول اسناد معلق واقع است مؤلف كتاب مصدر احاديث مىباشد .
هامش
( 1 ) . منبع اصلى : دروس قواعد رجال آيت اللَّه شبيرى زنجانى ، شمارهء 7 - 12 .
ساير منابع : خاتمهء مستدرك ، الفائدة الرابعة ، 21 : 461 به بعد ؛ معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 87 - 92 .