و امّا در صورت سهو و فراموشى ، پس وقت نيّت روزهء واجبى مىكشد تا وقت زوال ؛ خواه روزهء ماه مبارك رمضان باشد يا نذر معيّن يا غير اينها . يعنى هرگاه نيّت را در شب فراموش كند تا اول ظهر ، هر وقت كه متذكّر شود مىتواند نيّت كند و روزهء آن صحيح است ، و ليكن در روزهء ماه رمضان و نذر معيّن لازم است كه به مجرّد متذكّر شدن ، فى الفور نيّت كند و هرگاه بعد از تذكّر تأخير اندازد ، روزهء او باطل است .
و امّا وقت نيّت روزهء سنّتى در صورت فراموشى ، مىكشد تا وقت آن در صورت عمد ؛ يعنى تا آخر روز ، به شرطى كه قدرى از روز بعد از نيّت باقى باشد .
و در اينجا چند مسأله است كه بايد ذكر شود :
مسألهء اول :
هرگاه در وقتى از شب نيّت روزهء روز را بكند ، بعد از آن مىتواند تا طلوع صبح امورى را كه منافى روزه است به عمل آورد ؛ مانند خوردن و آشاميدن و جماع كردن و غير اينها . و هرگاه يكى از اينها را به عمل آورد ، نيّت او بر هم نمىخورد و بعد از آن احتياج به نيّت دوباره نيست .
مسألهء دويم :
جايز نيست مقدّم داشتن نيّت روزهء هر روزى را بر شب آن ؛ يعنى روزى را كه مىخواهد روزه بگيرد ، نمىتواند كه نيّت آن را پيش از شب بكند و اگر دوباره تجديد نيّت نكند ، روزهء آن باطل است .
مسألهء سيم :
جمعى از علماء گفتهاند كه : مىتواند از براى جميع ماه مبارك رمضان به يك نيّت در اول اكتفا نمايد « 1 » ؛ به اين نحو كه در شب اول ماه نيّت كند كه :
« مجموع اين ماه را روزه مىگيرم ، قربة إلى اللّه » و ديگر در هر شب احتياج به نيّت نيست . و احتياط آن است كه از براى هر شب نيّت على حده بكند « 2 » .
مسألهء چهارم :
هرگاه كسى در ماه رمضان يا نذر معيّن ، در شب نيّت روزه بكند و در اثناى روز از نيّت روزه برگردد و نيّت افطار كند ، امّا افطار را به عمل نياورد ، ظاهر
هامش
( 1 ) . الانتصار : 61 ؛ المراسم : 96 ؛ غنية النزوع : 571 ؛ الكافي في الفقه : 181 .
( 2 ) . لزوم نيّت جداگانه در هر روز مشهور ميان متأخّرين است ( ر . ك : الحدائق الناضرة 13 : 27 ) .