نيست . و همچنين است حكم هرگاه كسى گندمى يا جوى را بعد از درو كردن به ديگرى ببخشد ، يا مصالحه كند ، يا به عوض طلب او بدهد ، يا غير اينها ، كه در جميع اين صور زكات آن بر كسى است كه مىدهد و بر گيرنده چيزى لازم نيست .
و هرگاه كسى گندم يا جوى را در بار بفروشد ، يا ببخشد ، يا به نوعى ديگر به غيرى منتقل سازد ، خواه به تنهايى يا با ملك آن ، پس اگر پيش از بسته شدن دانهء آنها فروخته باشد ، يا به نوعى ديگر منتقل نموده باشد ، زكات آن بر او لازم نيست ، بلكه بر كسى كه به او منتقل شده است لازم است كه زكات را بدهد . و هرگاه بعد از بسته شدن دانه ، آنها را بفروشد ، يا به نوعى ديگر منتقل سازد ، زكات آنها بر دهنده است - يعنى فروشنده يا بخشنده - و بر آنكه مىگيرد چيزى لازم نيست . و همچنين است حكم انگور و خرما ؛ يعنى هرگاه پيش از وقت تعلّق زكات به ديگرى منتقل شود ، بر صاحب او چيزى لازم نيست و بر كسى كه به او منتقل شده است لازم است كه زكات آنها را بدهد .
و هرگاه بعد از وقت تعلّق زكات به ديگرى منتقل شود ، بر آنكه منتقل نموده است لازم است كه زكات آن را بدهد و بر آنكه منتقل به او شده است ، چيزى لازم نيست .
پس بنابراين هرگاه كسى انگور را - خواه با باغ آن يا به تنهايى - بعد از ترش و شيرين شدن آن بفروشد ، بر خريدار لازم نيست زكات دادن و بر فروشنده لازم است كه زكات آن را بدهد . و هرگاه پيش از غوره شدن بفروشد ، بر خريدار لازم است زكات آن و بر فروشنده لازم نيست . و هرگاه در وقت غوره بودن بفروشد ، احتياط آن است كه زكات آن به اذن هر دو داده شود . و همچنين است خرما .
مسألهء دوازدهم :
بدان كه كسى كه زراعتى داشته باشد كه گندم يا جوى آن به حدّ نصاب برسد ، يا باغى داشته باشد كه انگور يا خرماى آن به نصاب برسد و پيش از دادن زكات آن ، آن شخص فوت شود ، پس اگر گندم و جو را درو كرده باشد و انگور يا خرما را چيده باشد ، بايد زكات آن را از ميان تركهء او داد ، و اگر هنوز آنها در بار باشند كه آن شخص بميرد ، پس اگر مردن او بعد از بسته شدن دانهء گندم يا جو و يا