چيزى باشد كه ساختن و استعمال آن مباح باشد ، زكات ندارد و اگر چيزى باشد كه حرام باشد ، مانند ظروف طلا و نقره ، زكات در آنها واجب مىشود « 1 » .
و صحيح آن است كه مطلقا زكات ندارند ؛ خواه مباح باشد استعمال و ساختن آنها ، يا نه . بلى ، در بعضى احاديث وارد شده است كه زكات طلا آلات و نقره آلاتى كه از براى زينت ساخته مىشود اين است كه به عاريت داده شود « 2 » ؛ يعنى هرگاه كسى خواهد آن را چند روز به عاريت بگيرد ، به او بدهند .
مسألهء دويم :
فرقى نيست در واجب نبودن زكات در طلا و نقرهء غير مسكوك از طلا آلات و شمش و غيره ، ميان اينكه طلا و نقره را شمش كرده باشد ، يا آلات و زيور ساخته باشد به جهت گريختن از زكات دادن و ندادن زكات ، يا اينكه آنها را چنين ساخته باشد به جهتى ديگر و قصد گريختن از زكات در نظر او نباشد .
و جمعى از علماء قايل به اين شدهاند كه اگر غرض از ساختن آنها و بىسكّه گذاشتن فرار از زكات دادن باشد ، واجب است كه بعد از گذشتن سال بر آنها ، هرگاه به حدّ نصاب رسيده باشند ، زكات آنها را بدهد « 3 » . و اقوى آن است كه واجب نيست . بلى ، دور نيست كه هرگاه به اين قصد آنها را بىسكّه گذاشته باشد ، يا زيور ساخته باشد ، سنّت باشد كه بعد از گذشتن سال بر آنها زكات آنها را بدهد .
و اللّه اعلم .
مسألهء سيم :
هرگاه كسى پولى طلا يا نقره داشته باشد و پيش از تمام شدن يازده ماه آن را عوض كند با پولى ديگر ، يا به قرض بدهد ، يا به كسى ببخشد ، زكات بر آن واجب نمىشود . و همچنين است در هر صورتى كه پول اول پيش از گذشتن سال بر
هامش
( 1 ) . المغنى و الشرح الكبير 2 : 609 ، 614 .
( 2 ) . الكافي 3 : 518 / 6 ؛ وسائل الشيعة 9 : 158 / 1 .
( 3 ) . اين قول را علّامه در مختلف الشيعة 3 : 63 ، م 35 ، از ابن ابى عقيل نقل كرده است . همچنين ر . ك : الحدائق الناضرة 12 : 96 .