نيست و بايد قضا كند « 1 » و اين قول اظهر است .
مسألهء چهارم :
بدان كه در وقتى روزه بر مسافر حرام است و روزهء او صحيح نيست كه پيش از ظهر از خانه بيرون رود و از حدّ ترخّص بگذرد . و هرگاه بعد از ظهر بيرون رود ، روزهء او صحيح است و واجب است كه روزه را بگيرد . و خلاصه اينكه هرگاه پيش از ظهر از خانه بيرون رود ، [ بايد ] افطار كند ؛ خواه در شب نيّت سفر داشته باشد يا نه . و هرگاه بعد از زوال بيرون رود ، بايد روزه را بگيرد و افطار كردن جايز نيست . و جمعى از علماء گفتهاند كه هر وقت از روز كه بيرون رود ، افطار مىكند « 2 » . و هرگاه در شب نيّت سفر نداشته ، هر وقت كه بيرون مىرود ، روزه را مىگيرد « 3 » . و اقوى و اصح همان است كه ما گفتيم .
و مخفى نماند كه هر چند كلام علماء در خصوص اين حكم مطلق است و شامل روزهء واجب معيّن و واجب غير معيّن و روزهء سنّتى ، همه هست ، ليكن احوط آن است كه در روزهء سنّتى و واجب غير معيّن ، هرگاه بعد از ظهر هم سفر كند ، افطار كند و آن روز را روزه نگيرد . و اگر واجب معيّن باشد ، روز ديگر روزه بگيرد .
مسألهء پنجم :
كسى كه در سفر است ، در هر روزى كه پيش از ظهر داخل وطن خود يا مكانى كه در آن قصد اقامهء ده روز دارد بشود و پيش از داخل شدن افطار نكرده باشد ، روزهء آن روز صحيح است . و اگر روز روزهء واجبى باشد ، واجب است كه آن روز را روزه بگيرد .
و همچنين هرگاه داخل ولايتى بشود و قصد اقامه نداشته باشد و بعد قصد اقامه
هامش
( 1 ) . محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة 13 : 397 .
( 2 ) . از كسانى كه معتقدند در هر وقت كى به سفر رفت بايد افطار كند ، صدوق است در رسالهاش ، بنا به نقل مختلف الشيعة 3 : 335 م 77 ، و سيّد مرتضى در جمل العلم و العمل ( رسائل الشريف المرتضى ) 3 : 55 ، و ابن ادريس در السرائر 1 : 392 ، و علّامهء حلّى در إرشاد الأذهان 1 : 304 .
( 3 ) . شيخ مفيد در المقنعة : 354 ، گفته : « إذا خرج إلى السفر بعد طلوع الفجر أيّ وقت كان من النهار ، و كان قد بيّت نيّته من الليل للسفر ، وجب عليه الإفطار . . . » . علّامه در مختلف الشيعة 3 : 336 ، م 77 ، نيز همين قول را پذيرفته است .