و وقت نماز در ساير امور آسمانى كه موجب ترس باشد ، چون باد سياه و سرخ و صيحه و ظلمت و صاعقه و امثال آن ، از ابتداى شروع شدن آن است تا وقتى كه بر طرف شود . و بنابراين اگر وقت گنجايش نماز را نداشته باشد ، نماز ساقط است .
و بعضى « 1 » گفتهاند كه : اگر وقت ، وسعت طهارت و يك ركعت نماز داشته باشد ، نماز واجب است و الّا ساقط است .
و بعضى « 2 » بر آناند كه حكم آن مثل نماز زلزله است كه وقت آن تمامى عمر است و هرگز نماز آن ساقط نمىشود . و اول اصح است .
مسألهء چهارم : اگر كسى نماز كسوف و خسوف را ترك كند
تا وقت آن فوت شود ، پس اگر تمام قرص آفتاب يا ماه گرفته باشد ، قضا بر او واجب است ؛ خواه مطلع بر آن شده باشد يا نه - به اين طريق كه در خواب بوده يا بيدار بوده و در جايى بوده كه واقف نشده تا تمام انجلا شده باشد - و خواه در صورت مطلع شدن از روى عمد ترك كرده يا از روى سهو و فراموشى .
و اگر بعضى از قرص ماه گرفته باشد ، مشهور آن است كه اگر مطلع بر آن شده باشد و ترك كرده باشد ، قضا بر او واجب است ؛ خواه از روى عمد ترك كرده باشد يا از راه نسيان و فراموشى . و اگر بر آن مطلع نشده باشد ، قضا بر او لازم نيست .
و شيخ « 3 » بر آن است كه در اين صورت ، يعنى صورت گرفتن بعضى از قرص ، بر كسى كه مطلع شود و فراموش كند ، ( قضا لازم نيست ) . « 4 »
و سيد مرتضى « 5 » بر آن است كه در اين صورت ، مطلقا قضا لازم نيست ، خواه بر آن مطلع شود يا نه .
هامش
( 1 ) . نهاية الإحكام 2 : 79 ؛ روض الجنان 2 : 807 ؛ الجعفرية ( ضمن رسائل المحقق الكركي ) 1 : 134 .
( 2 ) . منتهى المطلب 6 : 100 ؛ التنقيح الرائع 1 : 240 ؛ جامع المقاصد 2 : 472 .
( 3 ) . المبسوط 1 : 172 .
( 4 ) . در نسخهء « ج » موجود نيست .
( 5 ) . جمل العلم و العمل ( ضمن رسائل المرتضى ) 3 : 46 .