به جا آورد ( و واجب نيست كه آن را تأخير كند تا وقت جمعه بگذرد ؛ بلكه سنت است كه در اول وقت ، نماز ظهر را به جا آورد . ) « 1 » و اگر بعد از به جا آوردن نماز ظهر اتفاق افتد كه به نماز جمعه حاضر شود ، بر او لازم نيست كه جمعه را به جا آورد ، و اگر چه در وقت حضور ، از جماعت مذكوره نباشد . مثل اين كه بنده بعد از به جا آوردن نماز ظهر آزاد شود و به نماز جمعه حاضر شود و يا مريض بعد از به جا آوردن نماز ظهر مرض او رفع شود و به نماز جمعه حاضر شود .
مسألهء چهارم : اگر كسى به نماز جمعه [ اى ] حاضر شود
كه پيش نماز آن ، قابل امامت نباشد ، خواه مخالف مذهب باشد يا نه ، سنّت است كه ابتدا نماز ظهر خود را به جا آورد و بعد از آن ، اظهار اقتدا كند و دو ركعت نماز با او به نيّت انفراد به جا آورد . و جايز است كه ظهر را مقدم ندارد ، بلكه با آن پيش نماز ، نيّت ظهر كند به انفراد و بعد از فارغ شدن پيش نماز ، برخيزد و دو ركعت باقى مانده را به جا آورد .
مسألهء پنجم : اذان ثانى در روز جمعه - بنابر مشهور - حرام است .
و بعضى « 2 » مكروه دانستهاند .
و مراد از اذان ثانى ، اذان دوم است از براى نماز جمعه كه مؤذن بگويد به قصد اين كه اذان دوم است بعد از آن كه همان مؤذن ، اذان ديگر از براى نماز جمعه گفته باشد ؛ خواه در پيش امام باشد يا در مناره يا در جايى ديگر . و جمعى « 3 » در تفسير آن وجوهى ديگر گفتهاند و اصح آن است كه مذكور شد .
مسألهء ششم : هرگاه مأموم به جهت جمعيت و ازدحام در نماز جمعه ، متمكن نشود
كه سجود ركعت اول را با امام دريابد ، جايز نيست كه بر پشت ديگران يا بر پاهاى خود سجود كند ، بلكه بايد صبر كند تا متمكن از سجود بر زمين شود . پس اگر بعد از برخاستن پيش نماز به ركعت دوم متمكن شود كه سجود كند و پيش از آن كه
هامش
( 1 ) . در نسخهء « الف » موجود نيست .
( 2 ) . المبسوط 1 : 149 ؛ المعتبر 2 : 296 ؛ الدروس الشرعيّة 1 : 191 .
( 3 ) . ر . ك : مفتاح الكرامة 3 : 152 .