بخواند و بهتر آن است كه آيهء
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ
« 1 » [ را ] تا آخر بخواند . و بهتر آن است كه در خطبهء دوم ، طلب آمرزش از براى مؤمنان كند .
و در اينجا چند مسأله است كه بايد به آن اشاره شود :
مسألهء اول : بعضى « 2 » گفتهاند كه : حمد در دو خطبه بايد به صيغهء الحمد للّه باشد . و اين دليلى ندارد ، بلكه به هر صيغه كه مسمّاى حمد به عمل آيد كافى است .
مسألهء دوم : جمعى « 3 » گفتهاند كه : ترتيب در ميان اجزاى خطبه لازم است ، يعنى بايد ابتدا به حمد شود ، پس به صلوات ، پس به وعظ ، پس به قرائت سوره . و اين ، احوط است و اگر چه در وجوب آن محل تأمّل است .
مسألهء سيم : واجب است كه خطيب در وقت خطبه خواندن ايستاده باشد و يا آرام باشد ؛ مگر اين كه عذرى داشته باشد . و اگر با وجود قدرت بر ايستادن ، نشسته خطبه بخواند ، نماز او و نماز هر كه بر آن مطّلع شود باطل است .
و همچنين واجب است كه در وقت خطبه خواندن با وضو باشد و بدن و لباس او از نجاست ظاهرى پاك باشد . و ظاهر آن است كه اين دو چيز ، يعنى طهارت از حدث و خبث بر مأمومين واجب نباشد . و خطبه را به قدرى بلند بخواند كه هر دو خطبه را به پنج نفر از حاضران يا زياده بشنواند .
و واجب است كه ما بين دو خطبه لحظهاى بنشيند و در حال نشستن ، طمأنينه و آرام به عمل آيد . و اولى آن است كه در حال نشستن ساكت باشد . و در حديثى « 4 » وارد شده كه بايد نشستن ، به قدر خواندن سورهء
« قُلْ هُوَ اللَّهُ »
باشد . و اگر به جهت عدم قدرت ، خطبه را نشسته بخواند ، بايد ما بين دو خطبه را به سكوتى فاصله گذارد .
مسألهء چهارم : واجب است كه دو خطبه را امام بخواند نه ديگرى .
هامش
( 1 ) . النحل ( 16 ) : 90 .
( 2 ) . ذكرى الشيعة 4 : 137 ؛ جامع المقاصد 2 : 394 ؛ مسالك الأفهام 1 : 237 .
( 3 ) . ذكرى الشيعة 4 : 138 ؛ جامع المقاصد 2 : 397 ؛ مسالك الأفهام 1 : 237 ؛ الموجز الحاوي ( ضمن الرسائل العشر ) : 88 .
( 4 ) . وسائل الشيعة 7 : 343 ، باب 25 من أبواب صلاة الجمعة و آدابها ، ح 3 .