نماز صحيح است . و اگر بعضى از آن شروط حاصل نباشد ، صحيح نيست و واجب است كه ظهر به جا آورده باشد . و آن شروط ، چند چيز است :
اول : ملاحظهء وقت نماز جمعه است
، و وقت آن - بنابر اقوى و اشهر - از زوال آفتاب است تا وقتى كه سايهء هر چيزى مثل آن شود .
و بعضى « 1 » گفتهاند كه : وقت نماز جمعه مىكشد تا وقت ظهر . و اين ضعيف است . و در اينجا چند مسأله است كه بايد بيان شود :
مسألهء اول : اگر كسى در وقت نماز جمعه شروع در نماز كند و پيش از فارغ شدن از نماز ، وقت منقضى شود ، بعضى « 2 » گفتهاند : واجب است تمام كردن آن به قصد نماز جمعه ، و اگر چه تكبير احرام تنها را در وقت دريابد و بعد از تكبير احرام ، بلا فاصله وقت منقضى شود . و مقتضاى قواعد آن است كه اگر يك ركعت را در وقت دريابد ، بايد آن را به قصد نماز جمعه تمام كند و تمام نماز جمعه را دريافته است . و اگر در وقت ، كمتر از يك ركعت [ را ] دريابد ، نماز جمعه را در نيافته است و تمام كردن آن به قصد نماز جمعه صورتى ندارد .
مسألهء دوم : هرگاه كسى نماز جمعه را نكند تا وقت آن بگذرد ، قضا كردن آن مشروع نيست ، بلكه بايد ظهر را بكند . پس اگر وقت ظهر باقى باشد ، بايد آن را ادا كند و اگر باقى نباشد ، آن را قضا كند .
مسألهء سيم : اگر كسى نماز جمعه را واجب عينى داند و از روى عمد يا فراموشى نماز ظهر را به جا آورد ، آن نماز بىصورت است و واجب است كه سعى كند كه نماز جمعه را به جا آورد . پس اگر آن را دريابد ، فهو المطلوب و الّا بايد نماز ظهر را اعاده كند و نماز ظهرى كه اول كرده بود كافى نيست . بلى ، اگر از راه فراموشى ظهر را به جا آورد و بعد از آن معلوم شود كه در آن روز متمكن از به جا آوردن نماز جمعه حاصل نبود ، يحتمل كه آن نماز صحيح باشد .
هامش
( 1 ) . المبسوط 1 : 147 ؛ السرائر 1 : 301 ؛ الدروس الشرعيّة 1 : 188 .
( 2 ) . المبسوط 1 : 145 ؛ قواعد الأحكام 1 : 283 ؛ الألفية : 73 .