و در اينجا چند مسأله است كه بايد بيان شود :
مسألهء اول : تخيير در چهار موضع ، مخصوص نماز است و شامل روزه نيست . پس اگر مسافر در اين چهار موضع قصد اقامت نكند ، واجب است كه روزه را افطار كند .
مسألهء دوم : اقرب آن است كه نوافل يوميه [ اى ] كه در سفر ساقط است [ را ] در اين مواضع مىتوان كرد و اگر چه نماز قصر شود .
مسألهء سيم : در نيّت نمازى كه در مواضع مذكوره گذارده مىشود ، قصد قصر يا اتمام واجب نيست ، بلكه كسى كه نيّت اتمام كرده باشد ، مىتواند قصر كند و اكتفا به دو ركعت كند و كسى كه قصد قصر كرده باشد ، مىتواند چهار ركعت تمام كند . پس عدول از هر يك از نيّت قصر و اتمام به ديگرى جايز است . ليكن عدول از نيّت اتمام و قصر وقتى جايز است كه به ركعت سيم شروع نكرده باشد .
و مخفى نماند كه حكم شك ، مترتب مىشود بر آن چه نيّت شده است از قصر يا اتمام . پس اگر شك ميان دو و سه كند و نيّت قصر كرده باشد ، نمازش باطل است و اگر نيّت اتمام كرده باشد ، نمازش باطل نيست ، بلكه بنا را بر سه مىگذارد و بعد از فراغ ، نماز احتياط را به جا مىآورد .
مسألهء چهارم : هرگاه نماز در يكى از اين چهار موضع فوت شود ، اظهر آن است كه مكلّف در قضاى آن مخيّر است « 1 » ميان قصر و اتمام و اگر چه قضا را در غير چهار موضع به جا آورد .
و بعضى « 2 » گفتهاند كه : در قضاى آن مطلقا قصر لازم است ؛ خواه در يكى از آن چهار موضع واقع شود يا در غير آن .
و بعضى « 3 » گفتهاند كه : اگر قضا را در يكى از آن چهار موضع به جا آورد ، ميان قصر و
هامش
( 1 ) . احوط آن است كه در قضاى نمازهايى كه در اين مواضع ترك شده و در غير آنها قضا مىكند تمام كند .
( احمد )
( 2 ) . نهاية الإحكام 1 : 167 .
( 3 ) . إيضاح الفوائد 1 : 160 ؛ الموجز الحاوي ( ضمن الرسائل العشر ) : 123 .