كسى در آنجا منزلى داشته باشد « 1 » كه در آن متوطن باشد ؛ يعنى عرفا صادق باشد كه در آنجا متوطن است و سكنى دارد ، و خواه هميشه در آنجا باشد يا سالى در آنجا باشد و اين قدر از زمان بماند كه استيطان و سكنى داشتن صادق آيد .
و شكى نيست كه اين صدق ، به حسب اختلاف اقوال مختلف مىشود ؛ زيرا كه اگر كسى در موضعى خانه داشته باشد و زن و عيال او هميشه در آنجا ساكن باشند و آن شخص خود مشغول تجارت يا شغلى ديگر باشد كه بايد مسافرت كند ، در اين صورت عرفا صادق است كه آن شخص در آن موضع متوطن است و اگر چه سالى بيش از دو سه ماه در آنجا نماند . و اگر در موضعى منزلى داشته باشد و عيال او هميشه در آنجا ساكن نباشد ، بلكه سالى بعضى اوقات در آنجا بماند ، در اين صورت بايد سالى دو سه ماه مثلا بيشتر بماند تا عرفا توطن صادق باشد .
و اگر در چند موضع منزل داشته و در هر موضعى بعضى از عيال و اطفال او هميشه در آنجا ساكن باشند ، در اين صورت ظاهر آن است كه اگر در هر موضعى سالى دو سه ماه بماند ، عرفا توطن صادق آيد .
و بالجمله ، صدق توطن به حسب عرف به اختلاف موارد و احوال ، مختلف مىشود . پس در هر جا كه اين صدق باشد ، آن وطن است و مسافر چون به آنجا رسد بايد نماز را تمام كند و اگر چه بيشتر از يك [ يا ] دو روز در آنجا نماند . و اين حكم از براى او باقى خواهد بود تا وقتى كه از آنجا بيرون رود و اين قدر زمان بگذرد كه عرفا بگويند در آن موضع متوطن نيست و سكنى ندارد .
و ظاهر آن است كه با صدق توطن ، لازم باشد كه منزلى هم در آنجا داشته باشد ؛ يعنى خود ، مالك آن منزل باشد و اگر بر سبيل اجاره يا عاريه داشته باشد ، كافى
هامش
( 1 ) . بلكه هرگاه بعضى سالها هم اصلا در آنجا نماند ، هم چنان كه بعضى از تجّار يا بعضى از مسافرين و غيرهم ، همين كه عرفا توطّن صادق آيد كافى است و اين در وقتى است كه اهل و منزل در آن شهر داشته باشد . ( احمد )