سجود برخاسته به امام ملحق شوند . و هر صفى به مكان صف ديگر رود ، يعنى صف عقب به پيش رود و صف پيش به عقب رود ؛ هم چنان كه در وقت به جا آوردن پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله اين نماز را ، چنين كردند .
و بعضى « 1 » اين انتقال را واجب ندانستهاند و گفتهاند كه : وقوع آن در نماز حضرت رسالت پناه صلّى اللّه عليه و آله بر سبيل لزوم و وجوب نبوده . و به هر تقدير ، بعد از برخاستن صف دوم و ملحق شدن به امام ، هر دو صف با او ركوع كنند . و چون امام به سجود رود ، صف اول با او سجود كنند و صف دوم مشغول حراست شوند . و چون امام با صف اول مشغول تشهّد شود ، صف دوم به سجود رود و امام تشهّد را طول دهد تا صف دوم پيش از سلام ملحق به او شوند و با او سلام دهند . و نماز به اين طريق را نماز « عسفان » گويند ؛ زيرا كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله آن را در موضعى گذارد كه به اين اسم مسمى بود .
فصل دوم : در نماز شدت خوف كه آن را نماز « مطارده » گويند
بدان كه هرگاه جنگ درگيرد و امر منجر به كشيدن شمشيرها شود و لشكر اسلام و كفر بر هم ريزند و وقت نماز در رسد ، در آن وقت به هر طريق كه ممكن باشد نماز مىكنند ؛ خواه سواره و خواه پياده و خواه در حالت راه رفتن . و به قدرى كه رو به قبله كردن ممكن باشد ، رو مىكند ؛ اگر چه به تكبيرة الاحرام تنها باشد . و اگر آن هم ممكن نباشد ، استقبال قبله بالكليه ساقط است .
و اگر ركوع و سجود ممكن باشد - اگر چه بر يال اسب و مانند آن - به جا آورد . و اگر به هيچ وجه ممكن نباشد ، به سر اشارت مىكند . و اگر اشاره به سر هم ممكن نباشد ، به چشم اشاره مىكند و اگر حال به جايى رسد كه اشاره و قرائت نيز ممكن نباشد ، به عوض هر ركعتى تسبيحات اربع گويد و آن مجزى است از جميع افعال و اذكار .
هامش
( 1 ) . الدروس الشرعيّة 1 : 215 .