آورد يا با او به جا آورد . و اما متابعت در اقوال واجب نيست ؛ پس اگر مأموم ذكر ركوع يا سجود يا تشهّد را پيش از امام به جا آورد ، قصورى ندارد . مگر تكبير احرام را كه واجب است كه بعد از آن كه امام تكبير احرام را بگويد ، آن وقت مأموم آن را بگويد و نمىتواند كه آن را مقارن تكبير احرام امام بگويد ؛ چه جاى آن كه پيش از او بگويد . و اگر تكبير احرام را با هم به جا آورند ، نماز مأموم باطل است .
و اگر مأموم تخلّف از متابعت از امام در افعال كند و بعضى از افعال را پيش از امام به جا آورد ، « 1 » هم چنان كه پيش از امام به ركوع رود يا سر از ركوع بردارد يا به سجود رود يا سر از سجود بردارد ، پس اگر سهوا چنين كند ، يعنى به گمان اين كه پيش نماز به ركوع يا سجود رفته يا سر برداشته او هم چنان كند و بعد خلاف آن ظاهر شود ، در اين صورت اصح و اشهر آن است كه واجب است كه رجوع كند ؛ يعنى سر بردارد يا به ركوع و به سجود رود و به امام ملحق شود و متابعت او را بكند ، هرگاه وقت گنجايش رجوع و ملحق شدن به امام را داشته باشد . و اگر فرصت الحاق نباشد ، بلكه پيش از عود ، امام به او رسد ، باكى نيست . بلكه بعد از رسيدن امام ، تابع او مىشود و نماز را به جا مىآورد . و اگر با وجود امكان رجوع ، عمدا رجوع را ترك كند ، ظاهر آن است كه نمازش باطل و اعاده بر او لازم باشد .
و اگر عمدا چنين كند ، يعنى پيش از امام ، ركوع يا سجود كند يا سر از ركوع يا سجود بردارد . بعضى « 2 » بر آناند كه حكم آن مثل حكم صورت سهو است كه بايد
هامش
( 1 ) . بدان كه در مسألهء پيشى گرفتن مأموم بر امام خواه عمدا باشد يا سهوا ترجيح در نهايت اشكال است و جزم به احد طرفين از جهت حقير به هم نرسيده ، پس اولى آن است كه در آن عمل به احتياط شود ، پس اگر سهوا پيش از امام به ركوع يا سجود رود يا سر از ركوع يا سجود بردارد يا برخيزد بايد عود كند ، هم چنان كه فرمودهاند ، اگر چه احتمال مىرود كه عود واجب نباشد ، بلكه سنّت باشد . ليكن احتياطا بايد البته عود كند و اگر عمدا عود را ترك كند بايد نماز را تمام كند و بعد اعاده كند و اگر ركوع يا سجود يا امثال آن پيش از امام عمدا بوده باشد ، اولى آن است كه بر همان حال باقى بماند و بعد از رسيدن امام نماز را تمام كند و اعاده نيز نكند بلى ، در صورتى كه عمدا پيش از آن كه امام قرائت را تمام كند ركوع رود يقينا نماز او باطل است هم چنان كه فرمودهاند . ( احمد )
( 2 ) . مفاتيح الشرائع 1 : 162 .