مسألهء دوم : جايز است مأموم را در نماز جماعت مستحب ، سلام دادن
پيش از آن كه امام سلام دهد ؛ خواه ضرورت داشته باشد و خواه نداشته باشد . اما بايد نيّت انفراد بكند و ظاهر آن است كه اگر نيّت انفراد كند ، ضرر به نمازش نرسد و اگر چه گناهى كرده خواهد بود .
مسألهء سيم : هرگاه پيش نماز را عذرى به هم رسد
و نايبى تعيين كند و آن نايب ، مسبوق باشد ، يعنى در ركعت دوم يا سيم به امام ملحق شده باشد و اقتدا كرده باشد و نماز مأمومين تمام شود ، بايد اشاره به ايشان كند كه ايشان سلام گويند ، پس خود برخيزد و باقى نماز خود را تمام كند .
و در بعضى « 1 » روايات وارد شده كه در اين صورت ، مستحب است آن نايب را كه يكى از مأمومين را پيش بدارد و او را نايب كند كه سلام گويد . و ظاهر آن است كه در اين صورت بايد مأمومين در تسليم ، نيّت اقتدا به آن نايب دوم نمايند .
و مخفى نماند كه خلافى نيست در اين كه جايز است امام ، مسبوق را نايب خود كند ، اما هم چنان كه جمعى « 2 » تصريح كردهاند ، مكروه است .
مسألهء چهارم : خلافى نيست در اين كه غير قرائت حمد و سوره
و تسبيحات اربع از اذكار واجبه ، چون تكبير احرام و ذكر ركوع و سجود و تشهّد و تسليم بر مأموم واجب است ، يعنى بايد البتّه آنها را بگويد ، خواه قرائت پيش نماز را بشنود و خواه نشنود . و به فعل آوردن پيش نماز از او ساقط نمىشود ؛ زيرا كه آن چه امام از مأموم متحمل مىشود همين قرائت است و ساير اذكار او را متحمل نمىشود .
و در قرائت مأموم ، حمد و سوره را در عقب پيش نمازى كه اقتدا به او صحيح باشد ، اختلاف بسيارى است . و اقرب در نظر حقير آن است كه قرائت مأموم در نماز اخفاتى حرام است مطلقا - خواه در دو ركعت اول باشد يا در دو ركعت آخر - و در نماز جهرى حرام است اگر قرائت پيش نماز را بشنود و اگر چه به طريق همهمه باشد .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 8 : 377 ، باب 40 من أبواب صلاة الجماعة .
( 2 ) . شرائع الإسلام 1 : 115 ؛ قواعد الأحكام 1 : 317 ؛ اللمعة الدمشقية : 21 ؛ الروضة البهيّة 1 : 387 .