عدول به انفراد كند . و شيخ « 1 » از آن منع كرده است و نيّت انفراد را بدون عذر ، مبطل نماز دانسته است . و اين اقوى است . و اين خلاف در جماعتى است كه مستحب باشد و در جماعت واجب ، چون نماز جمعه ، عدول به انفراد بلا خلاف جايز نيست .
و حق آن است كه منفرد ، در اثناى نماز نمىتواند عدول به اقتدا كند و باقى نماز را به جماعت گذارد . و بعضى « 2 » تجويز كردهاند . و همچنين اقوى آن است كه بدون عذر جايز نيست كه در اثناى اقتداى به پيش نماز « 3 » ، عدول به پيش نماز ديگر كند و اگر چه پيش نماز دوم ، افضل و اتقى باشد و بعضى « 4 » آن را جايز دانستهاند .
بلى ، اگر نماز مأموم از نماز امام بيشتر باشد - هم چنان كه امام مسافر باشد و مأموم حاضر - در اين صورت بعد از تمام شدن دو ركعت امام ، مأموم مىتواند در دو ركعت باقىماندهء خود اقتدا به امامى « 5 » ديگر كند .
و بعضى « 6 » تجويز كردهاند كه در آن دو ركعت ، اقتدا به غير مأموم نيز بكند ؛ خواه امامى ديگر باشد يا شخصى كه نماز خود را به انفراد به جا آورد .
و مخفى نماند كه در هر جايى كه عدول به انفراد بشود ، واجب است كه بعد از انفراد ، باقى مانده نماز را به اتمام رساند . پس اگر پيش از قرائت ، منفرد باشد ، بايد قرائت كند و بعد از آن به ركوع رود و اگر بعد از قرائت ، منفرد شده باشد ، قرائت نمىكند ، بلكه به ركوع مىرود . و اگر در اثناى قرائت « 7 » ، منفرد شده باشد ، بايد از آنجا كه قطع نموده ابتدا كند و حمد و سوره را تمام كند ، آنگاه به ركوع رود .
هامش
( 1 ) . المبسوط 1 : 157 .
( 2 ) . الخلاف 1 : 552 ، مسألهء 293 ؛ تذكرة الفقهاء 4 : 269 - 270 ، مسألهء 557 .
( 3 ) . در نسخهء « ب » : « در اثناى نماز پيش نمازى » .
( 4 ) . تذكرة الفقهاء 4 : 271 ، مسألهء 557 .
( 5 ) . در نسخهء « ب » : « مأمومى » .
( 6 ) . الدروس الشرعيّة 1 : 221 ؛ تذكرة الفقهاء 4 : 269 ، مسألهء 556 .
( 7 ) . مخفى نماند كه آن چه را فرمودهاند كه اگر در اثناى قرائت باشد از آنجا كه قطع نموده است ادا كند در وقتى است كه امام بلند قرائت كند و اگر آهسته قرائت كند و مأموم نداند كه قطع در چه محل قرائت است بايد قرائت را از سر گيرد ( احمد )