سهو كه در نافله نيست ؛ يعنى اگر در نافله ، سهوى واقع شود كه اگر آن سهو در فريضه واقع شود باعث سجدهء سهو باشد ، در نافله باعث آن نيست .
و در باقى احكام سهو ، هر دو شريكاند ؛ يعنى از برگشتن و تدارك نمودن اگر متذكر شود پيش از گذشتن محل آن چه فراموش نموده ، و از باطل شدن نماز اگر ركن فراموش شود و به خاطرش نيايد تا داخل ركنى ديگر شود ، و از صحيح بودن نماز و عدم احتياج به تلافى اگر غير ركن فراموش شود و بعد از داخل شدن در فعلى ديگر به خاطرش آيد ، و از قضا كردن بعد از تمام شدن نماز اگر يك سجده يا تشهّد يا صلوات را فراموش كند و بعد از گذشتن محل متذكر شود .
و در بعضى اخبار « 1 » ، وارد شده كه اگر كسى در نافله ، سهوا يك ركعت نماز را زياده كند و بعد از داخل شدن در ركوع ركعت سيم به خاطرش آيد ، بايد آن ركعت را منهدم ساخته و بنشيند و تشهّد و سلام به جا آورد نمازش صحيح است . و ظاهر ، آن است كه بايد به اين عمل شود .
و همچنين فريضه و نافله در جميع احكام شك شريكاند ، هم چنان كه مذكور شد .
مگر در شك در عدد ركعات كه در نافله اگر كسى شك كند در عدد ركعتى كه به جا آورده ، مخيّر است در بنا گذاشتن بر اقل و بنا گذاشتن بر اكثر ، و نماز احتياطى بر او لازم نمىشود . و در فريضه اگر شك در عدد ركعات شود ، حكم آن ، تفصيلى دارد كه مذكور خواهد شد .
مسألهء دهم : اگر كسى بسيار سهو در نماز كند
، يعنى مكرر افعال نماز را فراموش كند به حيثيتى كه در عرف ، او را « كثير السهو » گويند ، در اين صورت بعضى « 2 » گفتهاند كه : تلافى آن چه را فراموش كرده است بر او واجب نيست ؛ هر چند محلش باقى باشد . و اگر سهو در ركن كند و محلش بگذرد ، نمازش باطل نمىشود . و اگر سهوى باشد كه موجب قضا باشد ، بعد از نماز ، قضا بر او لازم نيست . و اگر سهو ، موجب
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 8 : 231 ، باب 18 من أبواب الخلل الواقع في الصلاة ، ح 4 .
( 2 ) . المراسم : 90 ؛ شرائع الإسلام 1 : 108 ؛ قواعد الأحكام 1 : 304 .