مىشود و بايد نماز را از سر گيرد .
مسألهء چهارم : آن چه فراموش شده باشد تا محل آن گذشته باشد
، بايد آن را تدارك نمود از يك سجده و صلوات و تشهّد . و محل تدارك و به جا آوردن آن بعد از فارغ شدن از نماز است نه در اثناى نماز ، هم چنان كه بعضى « 1 » در سجده قائل شدهاند . و در هر يك نيّت واجب است ؛ پس در وقت به جا آوردن هر يك بعد از نماز بايد اول نيّت آن بشود ، هم چنان كه مذكور شد . و بايد در سجده ، نيّت ، مقارن پيشانى بر زمين گذاشتن باشد و در تشهّد و صلوات ، مقارن خواندن آن باشد .
و اگر سجده و تشهّدى كه فراموش شده باشد در نمازى باشد كه به اجاره گذارد ، نيّت چنين كند كه به نيابت فلان ، سجده يا تشهّد فراموش شده را به جا مىآورم به جهت آن كه واجب است بر او به اصالت « 2 » و بر من به نيابت ، قربة الى اللّه . و آن چه در نماز شرط است از طهارت و ستر عورت و رو به قبله بودن ، در هر يك از اين اجزا در وقت به جا آوردن لازم است . و واجب است كه آن را در وقت نماز به جا آورد ، بلكه با وجود اختيار واجب است كه بعد از نماز فى الفور آن را به جا آورد و تأخير نيندازد .
و اگر عمدا آن را تأخير اندازد تا وقت نماز بيرون رود ، آن نمازى كه كرده باطل است و بايد مجموع نماز ، قضا شود و قضا نمودن آن جزء تنها كه فراموش شده كافى نيست . و اگر از روى سهو و فراموشى آن را تأخير اندازد تا وقت نماز بيرون رود ، نمازى كه كرده باطل نيست ، بلكه بايد همان جزء را قضا كند . و بايد نيّت را قضا كند ، هم چنان كه سابقا مذكور شد .
و اگر بعد از فارغ شدن از نماز و پيش از تدارك آن جزئى كه فراموش شده و بايد به جا آورده شود ، حدثى از او سر زند يا فعلى ديگر كه مبطل نماز است ، چون تكلّم و
هامش
( 1 ) . المبسوط 1 : 123 ؛ المراسم : 89 ؛ إشارة السبق : 99 .
( 2 ) . آن چه فرمودهاند در نيّت قضاى آن چه فراموش شده در نماز اجاره ، در وقتى است كه آن نماز از شخص منوب عنه يقينا فوت شده باشد . اما هرگاه احتياطا خواهند به جهت ميّت نماز به جا آورده شود - هم چنان كه حال متعارف بسيارى از مردم است - نيّت چنين كند كه فلان سجده يا تشهّد را به جا مىآورم به نيابت از آن شخص به جهت آن كه بر وى واجب است ، قربة الى اللّه . ( احمد )