هر يك دو سجدهء سهو بكند ، اما لازم نيست كه قصد كند كه دو سجدهء اول از براى خلل اول است و دو سجده ثانى از براى خلل ثانى . پس اگر در نماز ظهر مثلا يك سجده را از ركعت اول و تشهّد اول را فراموش كرده باشد ، اول سجده را به جا آورد و نيّت چنين كند كه سجدهء نماز ظهر كه فراموش شده به جا مىآورم اداى واجب ، قربة الى اللّه .
و اگر در وقتى به جا آورد كه وقت نماز ظهر گذشته باشد ، به جاى ادا قضا گويد و بعد از آن تشهّد را كه فراموش كرده به همين طريق به جا آورد و بعد از آن ، سجدههاى سهو را به جا آورد . و اگر دو سجدهء سهو سجده را بر دو سجدهء سهو تشهّد مقدّم دارد بهتر است ، امّا لازم نيست .
و بعضى « 1 » گفتهاند كه : اگر چند چيز را در يك نماز فراموش كند كه هر يك موجب سجدهء سهو باشد ، از براى همه يك سجدهء سهو كافى است ، و ظاهر ، لزوم تعدد است ، هم چنان كه مذكور شد .
مسألهء دوم : هرگاه كسى سجده را در ركعت آخر فراموش كند
و بعد از تشهّد و پيش از سلام به خاطرش آيد ، بايد برگردد و سجده را به جا آورد و بعد از آن ، تتمهء نماز را به جا آورد . و اگر بعد از سلام به خاطرش آيد ، بايد آن را بعد از نماز به جا آورد .
و همچنين اگر تشهّد را در ركعت آخر فراموش كند و به خاطرش نيايد تا سلام دهد ، همان تشهّد را قضا مىكند - خواه حدثى سر زده باشد يا نه - و دو سجدهء سهو را نيز به جا مىآورد ، بنابر اظهر .
مسألهء سيم : اگر كسى يقين داشته باشد كه دو سجده را ترك كرده
و يقين نداند كه آن دو سجده از يك ركعت ترك شده يا از دو ركعت ، بنابر مشهور « 2 » نمازش باطل
هامش
( 1 ) . المبسوط 1 : 123 ؛ ذخيرة المعاد : 382 ؛ الحدائق الناضرة 9 : 341 .
( 2 ) . مشهور چنان است كه فرمودهاند ، ليكن احتياط اولى است به اين نحو كه نماز را تمام كند و سجده را قضا كند و از براى هر يك ، دو سجدهء سهو به جا آورد و نماز را نيز اعاده كند . ( احمد )