دو سجده فراموش كند ، نمازش صحيح نخواهد بود ؛ زيرا كه بدون سر گذاشتن بر آن چه سجده بر آن صحيح است ، سجود متحقق نمىشود . پس هرگاه در هر دو سجدهء آن به عمل نيايد ، ركن ترك شده خواهد بود . و اگر با وجود تجاوز از محل ، عمدا برگردد و آن چه را فراموش كرده تدارك كند ، نمازش باطل است و اگر سهوا برگردد و تدارك كند ، حرجى در آن نيست و بايد نماز را تمام كند .
صورت دوم آن است كه محتاج به تدارك است ، اما سجدهء سهو لازم نيست ؛ يعنى به جا آوردن آن چه ترك شده لازم است ، اما احتياج به سجدهء سهو نيست . و اين در وقتى است كه يكى از واجبات را فراموش كند و پيش از گذشتن محل ، يعنى داخل شدن در فعلى ديگر متذكر شود ، كه در اين صورت بايد آن چه را فراموش كرده به جا آورد و نماز را تمام كند . پس اگر حمد را فراموش كند و در اثناى سوره يا بعد از خواندن سوره و پيش از ركوع يادش آيد ، بايد فاتحه را بخواند و سوره را اعاده و نماز را تمام كند . و همچنين اگر سوره را فراموش كند و پيش از رفتن به ركوع متذكر شود ، بايد سوره را بخواند و به ركوع رود .
و ظاهر آن است كه قنوت در اينجا نسبت به قرائت ، داخل در فعلى ديگر نباشد ؛ پس مادامىكه به ركوع نرفته باشد ، بايد آن چه را از قرائت كه فراموش كرده است تدارك كند و اگر چه داخل قنوت شده باشد .
و همچنين است حكم ، اگر بعضى از فاتحه يا سوره را ترك كند يا اعراب را سهوا غلط كند يا حروف را از مخارج اخراج نكند و پيش از ركوع متذكر شود ، لازم است كه برگردد و آن را اعاده كند و از آنجا كه برگشته است نماز را تمام كند .
و همچنين است حكم هر واجبى از واجبات قرائت ، مگر در جهر و اخفات كه اگر بعد از اتمام قرائت و پيش از ركوع به خاطرش آيد ، تدارك آن لازم نيست ؛ بلكه اگر در اثناى قرائت نيز به خاطر آيد ، تدارك آن لازم نيست و اگر فراموش كند ذكر ركوع را يا طمأنينه در ركوع را و پيش از آن كه درست برخيزد به خاطرش آيد ، بايد برگردد و تدارك كند .
تحفه رضويه ( فارسى ) — صفحة 425
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٤٢٥