تفاحش عرفى صادق باشد ؛ مثل صورتى كه انحراف به رو به حدى باشد كه از حد مشرق و مغرب بسيار گذشته باشد و اگر چه هنوز به حد استدبار نرسيده باشد . و احوط آن است كه عمدا رو را اين قدر منحرف نكند كه از حد مشرق و مغرب درگذرد و اولى آن است كه مطلقا رو و ساير اعضا را از قبله منحرف نسازد ؛ مگر دست كه انحراف آن ضرر ندارد .
و مخفى نماند كه اگر جهت معينهء قبله معلوم يا مظنون باشد ، بايد انحراف و عدم انحراف نسبت به آن جهت معينه اعتبار شود . و اگر تعيين و خصوصيت معلوم نباشد ، بلكه معلوم ، همين اصل جهت باشد ، در اين صورت بايد انحراف و عدم آن نسبت به جهت مطلق ملاحظه شود ؛ زيرا كه در مجموع اصل جهت ، موضعى به خصوصه معلوم نيست كه التفات نسبت به آن اعتبار شود . و اگر انحراف از قبله از روى سهو باشد ، پس - هم چنان كه در مبحث قبله مذكور شد - اگر به حد مشرق و مغرب نرسيده باشد ، ضرر ندارد اگر چه انحراف به تمام بدن شده باشد و اگر چه در حال التفات ، واجبى از واجبات نماز را به جا آورده باشد . و اگر انحراف به حد مشرق و مغرب رسيده باشد و از آن نگذشته باشد ، پس اگر وقت نماز باقى باشد ، اعادهء آن لازم است و اگر وقت بيرون رفته باشد ، نماز صحيح است و قضا لازم نيست .
و همچنين است حكم - بنابر اظهر - اگر انحراف از حد مشرق و مغرب گذشته باشد و اگر چه به تمام بدن باشد و به حد استدبار رسيده باشد يا به روى تنها باشد كه به حد استدبار نرسيده باشد .
و بعضى « 1 » در اين صورت قضا را در خارج وقت نيز لازم دانستهاند ، و اين احوط است .
و بعضى « 2 » گفتهاند كه : در صورت رسيدن انحراف به حد مشرق و مغرب بدون تجاوز از آن ، اگر در حال انحراف هيچ فعلى به جا نياورده باشد ، نماز صحيح است و
هامش
( 1 ) . المقنعة : 97 ؛ النهاية : 64 .
( 2 ) . ذخيرة المعاد : 354 .