« اللهم ردّ علىّ دابّتى » و طلب كردن چيز حرام جايز نيست و اگر طلب چيز حرام در نماز كند ، نمازش باطل مىشود .
مسألهء چهارم : اگر مصلّى در اثناى نماز عطسه كند يا ديگرى عطسه كند و او بشنود ، سنّت است كه بگويد : « الحمد للّه » . و اگر ديگرى عطسه كند ، سنّت است كه « تسميت » او كند ؛ يعنى به او بگويد : « يرحمك اللّه » . و همچنين اگر او عطسه كند و ديگرى او را تسميت كند ، جواب او را بگويد ؛ به اين نحو كه « يغفر اللّه لك » يا « يهديك اللّه » . و ظاهر آن است كه جواب تسميت ، مستحب باشد نه واجب ، و بعضى « 1 » واجب دانستهاند .
مسألهء پنجم : چون جواب سلام واجب است ، پس اگر كسى در نماز باشد و ديگرى بر او سلام كند به اين نحو كه « سلام عليك » « 2 » يا « سلام عليكم » يا « السلام عليك » يا « السلام عليكم » ، واجب است كه جواب او را بدهد ، اما به نحوى كه گفته ؛ يعنى لفظ « سلام » را مقدّم بدارد . و جايز نيست « 3 » كه جواب را مؤخر دارد و لازم نيست كه از رد ، قصد قرآن كند . و احوط آن است كه بر آن چه گفته ، چيزى زياد نكند مثل « رحمة اللّه » و مانند آن . و اظهر آن است كه جواب سلام خواه در نماز و خواه در غير آن ، بايد به نحوى گفته شود كه سلامكننده بشنود ؛ مگر در صورتى كه مانعى باشد ، مثل اين كه سلامكننده كر باشد يا در موضعى باشد كه كثرت صدا مانع از شنوانيدن باشد كه در اين صورت بايد به نحوى جواب دهد كه اگر مانع نمىبود ، سلامكننده جواب آن را مىشنيد .
و چون جواب سلام واجب كفايى است ، لهذا اگر مصلّى در ميان جمعى باشد و شخصى بر همهء ايشان سلام كند ، جواب دادن يكى از ايشان كافى است و وجوب از مصلّى ساقط مىشود . و احوط آن است كه با وجود جواب دادن بعضى از ايشان ،
هامش
( 1 ) . مسالك الأفهام 1 : 231 ؛ الحدائق الناضرة 9 : 92 .
( 2 ) . هرگاه « عليك » يا « عليكم » را در اين چهار عبارت مقدم بدارد ، باز جواب واجب است . ( احمد )
( 3 ) . جواب سلام دادن در نماز ، به نحوى كه سلام كرده واجب نيست ، بلكه مستحب است هم چنان كه خود « طاب ثراه » در « معتمد » فرمودهاند ؛ پس مىتواند به هر يك از هشت قسم عبارت مذكوره جواب دهد .
( احمد )