و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است « 1 » كه : « اگر كسى سجده كند و بگويد : « يا رب » تا نفس او ، منقطع شود ، حق تعالى فرمايد : « لبيك اى بنده من حاجت تو چيست تا برآورم ؟ » .
و در ما بين اين دو سجده ، بايد هر يك از دو جبين و دو طرف رو بر زمين گذاشته شود ؛ يعنى بعد از سجدهء اول ، جانب روى راست خود را بر زمين گذارد و بعد از آن ، جانب روى چپ خود را بر زمين گذارد و بعضى از ادعيه [ را ] كه وارد شده « 2 » بخواند يا سه مرتبه لا اقل « شكرا للّه » بگويد و بعد از آن ، سجده دوم را به جا آورد .
و چون در ما بين اين دو سجده ، گذاشتن دو طرف رو بر زمين ، فاصله شده است ، به اين جهت در كلام فقها و بعضى اخبار « 3 » ، تعبير از آن به دو سجده شده . و در بسيارى از اخبار « 4 » تعبير از آن به يك سجده شده و گويا سبب آن باشد كه چون از سجدهء اول ، رفع سر و بلند كردن بر وجه تمام به عمل نيامده ، بلكه ميان آن و ميان سجدهء دوم ، مجرد گرداندن سر و طرف رو بر زمين گذاشته فاصله شده ، به اين جهت اطلاق يك سجده بر هر دو سجده شده . و ممكن است كه نظر به اخبار مذكوره ، دو طرف رو بر زمين گذاشتن جزء سجده شكر نباشد ، بلكه از مكملات و مستحبات آن باشد و اصل سجدهء شكر ، به يك نوبت پيشانى بر زمين گذاشتن به عمل آيد .
و جمعى « 5 » گفتهاند كه : هرگاه يك سجده به پيشانى كند و بعد از آن ، طرف رو بر زمين گذارد ، تعدد سجود به عمل آمده خواهد بود و سجدهء شكر ، متحقق شده خواهد بود ؛ زيرا كه در سجده شكر ، پيشانى بر زمين گذاشتن لازم نيست ، هم چنان كه در سجدهء نماز لازم است .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 7 : 15 ، باب 6 من أبواب سجدتي الشكر ، ح 3 .
( 2 ) . وسائل الشيعة 7 : 5 ، باب 1 من أبواب سجدتي الشكر ، ح 3 .
( 3 ) . شرائع الإسلام 1 : 78 ؛ قواعد الأحكام 1 : 278 ؛ الجعفرية ( ضمن رسائل المحقق الكركي ) 1 : 113 ؛ وسائل الشيعة 7 : 15 ، باب 6 من أبواب سجدتي الشكر ، ح 1 .
( 4 ) . ر . ك : وسائل الشيعة 7 : 5 ، باب 1 من أبواب سجدتي الشكر .
( 5 ) . جامع المقاصد 2 : 316 ؛ مسالك الأفهام 1 : 223 ؛ مدارك الأحكام 3 : 424 ؛ كشف اللثام 4 : 116 .