و از بعضى اخبار « 1 » صحيحه نيز مستفاد مىشود كه نشستن ، در تعقيب معتبر نيست . و ظاهر آن است كه مصداق تعقيب به دعا و ذكر و امثال آن ، بعد از نماز متحقق شود ، اما افضل و مستحب آن است كه در وقت تعقيب به نحوى كه در وقت تشهّد نشسته بود بنشيند ؛ يعنى نشستن او به طريق تورّك باشد و رو به قبله باشد و با طهارت باشد و از آن چه نماز را باطل مىكند اجتناب كند . و بايد تعقيب ، متصل به تسليم باشد و ما بين مقدّم آنها به هيچ چيز فصل نكند و اگر چه به نماز نافله باشد . مگر در نماز مغرب كه افضل آن است كه بعد از نماز و تسبيح حضرت فاطمه عليها السّلام ، نوافل آن را به جا آورد و بعد از آن مشغول تعقيب شود .
و در تعقيب ، ثواب و فضيلت بسيار است و احاديث « 2 » كثيره در مدح خواندن آن وارد شده . و بعد از تسليم ، اول تعقيب ، سه نوبت « اللّه اكبر » گفتن است و در هر نوبت ، دستها را به نزديك گوشها برساند و آنگاه تا به زانوها يا به نزديك زانوها فرود آورد . و بايد در وقت بلند كردن دستها ، پشت آنها به روى مصلّى باشد و باطن آنها به جانب قبله باشد .
و افضل تعقيبات ، تسبيح حضرت زهرا عليها السّلام است و آن سى و چهار نوبت « اللّه اكبر » است و سى و سه نوبت « الحمد للّه » و سى و سه نوبت « سبحان اللّه » . و بعد از فراغ از تسبيح ، « لا إله إلّا اللّه » گفتن سنّت مؤكد است . و ادعيهء مختصره و مطوّله جهت تعقيب ، بسيار وارد شده و علما در جميع تعقيبها ، كتابها ترتيب دادهاند ، هر كه خواهد مواظبت بر آن نمايد بايد رجوع به آن كتب نمايد .
و اما سجدهء شكر ، عبارت است از دو نوبت پيشانى گذاشتن بر زمين از جهت جا آوردن شكر الهى . و اقل شكرى كه در سجده بايد گفته شود آن است كه بايد سه مرتبه گفته شود : « شكرا للّه » . و سنّت است كه در هر سجده ، صد مرتبه « شكرا للّه » يا صد مرتبه « عفوا » بگويد .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 6 : 429 ، باب 1 من أبواب التعقيب ، ح 1 .
( 2 ) . ر . ك : وسائل الشيعة 6 : 429 ، باب 1 من أبواب التعقيب ، ح 1 .