حصير جايز است . و اگر با حصيرى كه از برگ درخت خرما يا غير آن از نباتات زمين ساخته باشد يا چيزى از ريسمانى باشد كه با آن بافته شده باشد ، پس اگر آن ريسمان بالكلّيه پنهان باشد يا غالب آن چه ظاهر است برگ و نبات باشد ، به نحوى كه مسمّاى پيشانى بر برگ يا نبات تنها برسد ، سجود صحيح است . و اگر ريسمان به نحوى غالب باشد كه رسيدن مسمّاى پيشانى بر برگ يا نبات تنها صادق نيايد ، سجود صحيح نيست .
مسألهء سيم : جايز است سجود بر كاغذ و اگر چه چيزى بر آن نوشته شده باشد . و اگر آن چه بر آن نوشته شده چيزى باشد كه سجود بر آن صحيح نباشد ، پس اگر موضعى از پيشانى واقع شود بر كاغذ خالى از كتابت ، سجود صحيح است و الّا فلا . و اگر كتابت به چيزى باشد كه سجود بر آن صحيح باشد ، سجود صحيح است و اگر چه كتابت ، همهء آن كاغذ را فرو گرفته باشد و هيچ جزء از پيشانى بر موضعى خالى از كتابت واقع نشود .
بلى ، سجود جايز است بر كاغذ نوشته و با وجود جواز ، خالى از كراهت نيست . و اقرب آن است كه حكم ، يعنى جواز سجود ، شامل جميع اقسام كاغذ است ؛ خواه از علف ساخته شده باشد يا از پنبه و كتان يا از ابريشم و تيرمه .
مسألهء چهارم : واجب است كه سجدهگاه به نحوى باشد كه پيشانى بر آن متمكن و مستقر شود ؛ پس سجود بر ريگ روان و گل نرم كه پيشانى به آن فرو رود ، جايز نيست . و هرگاه گل ، قوام و سفتى داشته باشد كه پيشانى بر آن قرار گيرد ، سجود بر آن صحيح است . و همچنين ريگ اگر به نحوى باشد كه پيشانى بر آن قرار گيرد سجود بر آن صحيح است ؛ خواه آن ريگها در نهايت كوچكى و خوردى باشد كه قريب به اجزاى خاكى باشند يا بزرگتر باشند و از قبيل ماش يا نخود باشند ، و اگر در بزرگى به حدّى نباشند كه از يكى از آنها مسمّاى سجود به عمل آيد ، بايد با يكديگر متّصل باشند و از هم دور نباشند و همچنين است حكم در دانههاى تسبيح .
مسألهء پنجم : جايز نيست سجده كردن بر زمين مغصوب و نجس و اگر چه نجاست
تحفه رضويه ( فارسى ) — صفحة 398
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٩٨