وقت گفتن
« بِسْمِ اللَّهِ » *
فراموش كند ، ضرر ندارد . و اين خالى از رجحانى نيست ؛ به شرط آن كه با وجود آن كه خواندن آن بعد از قصد اول در وقت گفتن
« بِسْمِ اللَّهِ » *
يا پيش از آن ، قصد سورهء ديگر را نكند كه اگر قصد سورهء ديگر كند ، بايد آن ديگر را بخواند و خواندن سورهاى كه ابتدا قصد كرده بود صورت ندارد .
و اگر كسى در وقت خواندن سوره شك كند كه آيا در
« بِسْمِ اللَّهِ » *
قصد آن را كرده يا نه ، ظاهر آن است كه مادامىكه به ركوع يا قنوت نرفته باشد برگردد .
و بعضى « 1 » گفتهاند كه : احتياج به برگشتن نيست و چون يقين به عدم قصد ندارد ، ضرر ندارد . و ظاهر اين قول راهى ندارد .
مسألهء سيزدهم : جايز است « 2 » عدول كردن از سورهاى به سورهاى ديگر ، مادامىكه به نصف نرسيده باشد ، و اگر به نصف رسيده باشد ، عدول كردن جايز نيست .
و عدول كردن از سورهء « اخلاص » و سورهء
« قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ »
مطلقا جايز نيست ؛ خواه به نصف رسيده باشد يا نه . بلى ، عدول نمودن از اين دو سورهء به سوره جمعه و سورهء منافقين در نماز جمعه و ظهر روز جمعه جايز است ؛ به شرط آن كه به نصف نرسيده باشد و اختيار آن دو سوره را از روى عمد و قصد نكرده باشد .
و هرگاه از سورهاى به سورهاى ديگر عدول كند ، واجب است كه بسمله را اعاده كند و اكتفا به بسمله كه در سورهء اول خوانده نكند .
مسألهء چهاردهم : خواندن زياده بر يك سوره بعد از حمد در نماز نافله ، باكى نيست و در نماز فريضه ، بنابر اظهر مكروه است نه حرام ؛ خواه آن زيادتى ، يك سوره تمام باشد يا بعضى از سوره باشد ، و خواه از سورهاى باشد كه اول خوانده ، يعنى نوبت
هامش
( 1 ) . ذخيرة المعاد : 281 .
( 2 ) . بدان كه نظر به احاديث و اخبار ، احتمال جواز عدول مىرود در غير اخلاص و حمد اگر چه از نصف هم تجاوز كرده باشد . ليكن چون مظنهء انعقاد اجماع است بر اين كه بعد از نصف نمىتوان عدول نمود ، لهذا حكم به عدم جواز عدول بعد از تجاوز از نصف ، خالى از اشكال نيست .
و مخفى نماند كه اظهر آن است كه در نصف هم نمىتوان عدول نمود و عدم جواز عدول به سبب ظن اجماع ، در گذشتن نصف است . ( احمد )