مستحب است كه آن را آهسته بگويد نه بلند و اگر چه نمازهاى جهريه باشد .
و سنّت است كه جميع نوافل شب را بلند بخواند و جميع نوافل روز را آهسته بخواند .
و سنّت است جهر در قرائت نماز جمعه و در قرائت دو ركعت اول از نماز ظهر در روز جمعه ؛ خواه به جماعت بشود و خواه به انفراد .
و شناختن جهر و اخفات ، محوّل به عرف است ، يعنى آن چه را در عرف جهر گويند ، جهر است و آن چه را اخفات گويند ، اخفات است .
و بعضى « 1 » گفتهاند كه : اقل مرتبهء جهر آن است كه كسى در نزديك مصلّى باشد و گوش او صحيح باشد ، آن را بشنود و اقل اخفات آن است كه مصلّى خود بشنود .
مسألهء يازدهم : در ركعت سيم نماز مغرب و در ركعت سيم و چهارم نماز چهار ركعتى ، مصلّى مخيّر است ميان حمد و خواندن تسبيحات و اگر چه در دو ركعت اول ، خواندن حمد را فراموش كرده باشد .
و بنابر اقوى ، خواندن تسبيحات افضل است ؛ خواه منفرد باشد و خواه امام ، و خواه امام احتمال دهد كه در اين دو ركعت مأمومى به او ملحق شود يا نه . و مأموم « 2 » البتّه تسبيحات بخواند و حمد را نخواند ، بنابر اظهر .
و در مقدار تسبيحات خلاف است ؛ بعضى « 3 » گفتهاند كه سه نوبت بايد گفت :
« سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله الّا اللّه و اللّه اكبر » كه مجموع ، دوازده تسبيح شود . و بعضى « 4 » اكتفا به ده تسبيح كردهاند به انداختن تكبير در دو نوبت . اول و بعضى « 5 » اكتفا به
هامش
( 1 ) . شرائع الإسلام 1 : 72 ؛ تذكرة الفقهاء 3 : 153 ، مسألهء 237 ؛ ذكرى الشيعة 3 : 321 .
( 2 ) . اقوى در نظر حقير آن است كه از براى مأموم ، هيچ يك از حمد و تسبيحات در ركعت آخر مغرب و دو ركعت آخر چهار ركعتى لازم نيست ؛ اگر چه اولى و افضل تسبيحات است . ليكن در امام از براى هيچ يك از فاتحه و تسبيحات ، افضليت ثابت نيست ، بلكه هر دو مساوىاند . ( احمد )
( 3 ) . النهاية : 76 ؛ البيان : 159 .
( 4 ) . المبسوط 1 : 106 ؛ المراسم : 72 ؛ السرائر 1 : 222 .
( 5 ) . من لا يحضره الفقيه 1 : 392 ، ضمن ح 1159 ؛ الكافي في الفقه : 117 .