[ را ] بگويد ، مثل اين كه به عوض راء ، عين يا لام بگويد و به عوض سين ، ثاء بگويد ، و كسى كه در زبانش لكنت باشد كه بعضى از حروف را بعد از ترديد بسيار اخراج كند ، چون « تمتام » كه در تاء ترديد مىكند تا آن را اخراج كند و چون « فأفأ » كه در فاء ترديد مىكند تا به آن تلفظ كند و مانند كسى كه در قاف يا غير آن ترديد مىكند تا آن را بيرون آورد ، بايد به قدر مقدور سعى در اصلاح زبان خود بكند . و با وجود اميد اصلاح در وسعت وقت نماز نكند و آن را اصلاح كند و اگر از اصلاح عاجز باشد ، آن چه قدرت بر آن دارى مجزى است .
مسألهء نهم : كسى كه جاهل به فاتحه باشد و نتواند آن را بر نهج صحيح بخواند ، واجب است كه غايت سعى و جهد كند در ياد گرفتن آن . و اگر قصور نقصان او به نحوى باشد كه با وجود سعى تمام ، عاجز از ياد گرفتن باشد يا وقت نماز تنگ شود و هنوز ياد نگرفته باشد ، اگر اقتدا كردن او به پيش نماز عادلى ممكن باشد ، بايد اقتدا كند و اگر اقتدا كردن ممكن نباشد و قدرى از فاتحه را درست داند ، بايد همان قدر را بخواند .
و ظاهر آن است كه در اين صورت ، لازم نيست كه به عوض آن چه را نمىداند چيزى از قرآن يا ذكر كه مىداند بخواند ؛ و اگر چه خواندن به تفصيلى كه مذكور خواهد شد احوط است . و در صورتى كه عوض را بخواند ، بايد مراعات ترتيب را بكند ؛ يعنى اگر اول فاتحه را داند ، عوض را در آخر بخواند و اگر آخر آن را داند ، عوض را در اول بخواند و اگر وسط آن را داند ، قدرى از عوض را در اول بخواند و قدرى را در آخر و اگر هيچ چيز از فاتحه را درست نداند ، لازم است كه به عوض آن ، آن چه را از قرآن داند بخواند .
و ضرور نيست كه آن چه مىخواند ، در قدر ، مساوى فاتحه باشد ، بلكه اندكى زياد و كم مانعى ندارد . بلى ، مساوى بودن سنّت است و با وجود امكان ، آن چه مىخواند بايد به ترتيبى باشد كه وارد شده . و اگر آن قدرى كه مىداند و به عوض فاتحه مىخواند ، چند آيه به ترتيب و پىدرپى نباشد ، بلكه متفرق باشد ، در اين صورت
تحفه رضويه ( فارسى ) — صفحة 377
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٧٧