باطل است . اما جاهل به مسأله در اين موضع معذور است ، يعنى كسى كه نداند كه در نماز صبح و دو ركعت اول شام و خفتن بلند خواندن و در باقى آهسته خواندن واجب است ، هرگاه مخالفت كند ضرر ندارد و نمازش صحيح است .
و همچنين است حكم كسى كه فراموش كرده باشد . پس اگر در اثناى قرائت مطلع شود بر مخالفت جهر يا اخفات ، از سر گرفتن قرائت بر او لازم نيست ، بلكه همين بايد در آن چه باقى مانده ، جهل و اخفات را به عمل آورد .
و بر زنان ، جهر ، يعنى بلند خواندن در موضع جهر ، يعنى نماز صبح و دو ركعت اول شام و خفتن لازم نيست . ليكن اگر بلند بخواند در جايى كه صداى ايشان را نامحرم نشنود ، جايز است . و اگر صداى ايشان را نامحرم بشنود ، نماز او باطل است . و ظاهر آن است كه اخفات در موضع جهر بر زن واجب باشد ، و قول به عدم وجوب ضعيف است .
و حكم نماز قضا در جهر و اخفات حكم ادا است . و جهر و اخفات به نحوى كه مذكور شد ، مخصوص حمد و سوره است و در ساير اذكار واجبهء نماز ، از ذكر ركوع و سجود و تشهّد و تسليم منفرد ، مخيّر است ميان جهر و اخفات در همهء نمازها و در اين خصوص ، فرقى در مواضع جهر و مواضع اخفات نيست .
و از براى مأموم مستحب است اخفات مطلقا ، و از براى امام مستحب است جهر . و سنّت است كه امام در موضع جهر ، قرائت و ساير اذكار و در موضع اخفات ، غير قرائت از اذكار را به مأموم بشنواند ؛ مادامىكه شنوانيدن ، موقوف بر جهر مفرط نباشد .
و در مواضع اخفات ، جهر به
« بِسْمِ اللَّهِ » *
در حمد و سوره مستحب است ، بنابر اشهر و اقوى ؛ خواه در دو ركعت اول باشد يا در دو ركعت آخر و خواه مصلى امام باشد يا منفرد .
و در دو ركعت اول هر نمازى پيش از شروع در قرائت ، سنّت است كه بگويد :
« اعوذ باللّه من الشيطان الرجيم » يا « اعوذ باللّه السميع العليم من الشيطان الرجيم » . و