و اگر در اثناى نماز متردد شود كه در حال ، نماز را بر هم زند يا تمام كند يا آن چه منافى نماز است به عمل آورد يا به عمل نياورد ، باز حكم به نحوى است كه مذكور شد .
و همچنين است حكم اگر در ابتداى نماز ، يعنى در حين نيّت يا در اثناى نماز قصد داشته باشد كه اگر فلان امر ممكن حادث شود نماز را قطع كند . مثل اين كه قصد داشته باشد كه اگر زيد بر او داخل شود ، نماز را قطع كند يا اگر او را تقاضاى حدث بول يا ريح شود آن را به عمل آورد ، در اين صورت ، حكم به بطلان ، خالى از اشكال نيست ؛ خصوصا هرگاه وقوع آن امر غالب نباشد و نادر باشد .
و به هر تقدير شكى نيست كه اگر اين قصد از راه ضرورت باشد ، باعث بطلان نماز نيست ؛ مثل اين كه قصد او اين باشد كه فلان كس كه در صدد اذيت او است اگر در اثناى نماز پيدا شود ، نماز را قطع كند و فرار كند ، و فلان شخص كه قرض دار او است و در صدد ندادن حق او است اگر در اثناى نماز او را ببيند ، نماز را قطع كند و طلب خود را از وى بگيرد . يا قصد او اين باشد كه اگر او را تقاضاى ريح يا بول يا غايط كه حبس آن باعث ضرر جسمانى او باشد بشود ، آن را به عمل آورد . و چون كه اين قصدها از راه ضرورت و اضطرار است ، شكى نيست كه اگر آن ممكن و آن فعل منافى به عمل نيايد و نماز را تمام كند ، نماز او صحيح است .
و اگر كسى بعضى از اجزاى واجبهء آن نماز معيّنى را كه نيّت كرده قصد غير آن نماز كند ، نماز او باطل است ؛ مثل اين كه به ركوع ، قصد تعظيم شخصى يا قصد برداشتن چيزى بكند ، يا به قرائت ، قصد اعلام شخصى كند ، يا فعلى كه واجب است ، قصد سنّت بودن آن كند ، يا در بعضى از افعال نماز ادا ، قصد قضا كند يا بالعكس ، يا در بعضى افعال نماز ظهر ، قصد نماز عصر كند و يا بالعكس .
و بطلان نماز در اين صور در وقتى است كه آن فعلى كه به آن ، قصد غير آن نماز كرده از افعال واجبه باشد . اما اگر از مستحبات باشد يا فعلى خارج از نماز باشد ، اگر عرفا فعل كثير باشد ، باعث بطلان نماز است و الّا فلا . بلى ، اگر به فعلى قصد ريا كند -
تحفه رضويه ( فارسى ) — صفحة 363
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص٣٦٣