اين از معناى دوم آن است كه در معناى دوم مقعده بر زمين است و در اينجا نيست . و اين معنا نزديك به معناى تربّع به معناى اول است ، و گويا در اين معنا دست گذاشتن بر زمين معتبر باشد . و بنابراين ، فرق آن از تربّع به معناى اول ظاهر مىشود .
و مخفى نماند كه بر هر يك از تفسير اول و دوم ، بعضى « 1 » اخبار دلالت مىكند .
و ظاهر آن است كه اقعاء كه در حال تشهّد و ما بين السجدتين مكروه است - هم چنان كه بعد از اين مذكور مىشود - شامل هر دو قسم باشد . و بنابراين ، خلاف اقعاء كه تربّع به معناى دوم است متحقق خواهد شد به اين كه زانوها بر زمين باشد و اليتين بر پاشنهء پاها نباشد و اين معنا نيست مگر در طريق نشستنى كه معروف به دو زانو است .
لهذا معناى دوم تربّع راجح است به دو زانو و ظاهر از معناى تربّع اين معنا است .
و طريق اول را هر چند بعضى فقها « 2 » نقل كردهاند ، اما دليلى از اخبار و كلام اهل لغت ندارد . پس اگر در حال قرائت ، دو زانو بنشيند ، ظاهرا بهتر است از طريق اول تربّع . اما تورّك در بين سجدتين كه مستحب است آن است كه بر طرف چپ بنشيند و هر دو پا را از زير خود بيرون كند و پشت پاى چپ را بر زمين گذارد و پشت پاى راست را بر شكم پاى چپ گذارد .
مسألهء چهارم : اگر كسى عاجز باشد كه نشسته هم نماز كند ، به پهلوى راست مىخوابد به طريق خوابانيدن ميّت در قبر و نماز مىكند . و اگر از خوابيدن بر پهلوى راست نيز عاجز باشد ، بر پهلوى چپ مىخوابد ؛ به نحوى كه روى او در برابر قبله باشد و نماز مىكند . و در هر دو صورت ، ركوع و سجود را به ايماء و اشاره به جا مىآورد .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة 5 : 461 ، باب 1 من أبواب أفعال الصلاة ، ح 3 ، و ج 6 : 348 ، باب 6 من أبواب السجود ، ح 1 و 2 و 5 و 6 .
( 2 ) . جامع المقاصد 2 : 206 ؛ مسالك الأفهام 1 : 203 ؛ مجمع الفائدة و البرهان 2 : 192 .