جور از خوف دشمنان خود مىكردند .
و همچنين مكروه است ساختن محرابى كه داخل ديوار مسجد باشد ، يعنى در ميان مسجد موضعى بسازند كه پيش نماز داخل آن شود . و اگر محراب ، داخل ديوار مسجد باشد ، اما قدرى نباشد كه امام تواند داخل آن شد ، بلكه اندكى از ديوار مسجد پستتر باشد ، هم چنان كه متعارف بسيارى از مساجد است ، مانعى ندارد .
و مكروه است كه منارهاى در ميان مسجد باشد و از بام مسجد بلندتر باشد « 1 » ، بلكه سنّت است كه با ديوار مسجد باشد و ارتفاع آن بيش از بلندى پشت بام مسجد نباشد .
و كشيدن صورت جاندار ، چون حيوان و جن و ملك بر ديوار مسجد حرام است .
و كشيدن صورت بىجان ، چون درخت و نبات و امثال آن مكروه است . و در نقاشى كردن مسجد به طلا خلاف است ؛ بعضى « 2 » آن را حرام دانستهاند . و بعضى « 3 » مكروه ، و سابقا اين مذكور شد .
و سنّت است كه در نزديك مسجد ، ضرورى ساخته شود كه مردمان ازالهء بول و غايط كنند .
مسألهء دوم : جايز نيست خراب كردن موضعى از مسجد
، مگر آن كه مشرف بر خراب شدن باشد كه در اين صورت خراب نمودن آن جايز است . و در بعضى صور ، گاه است [ كه ] واجب باشد و بعد از خراب نمودن ، ساختن آن سنّت است . و خراب نمودن موضعى از مسجد به جهت وسيع كردن مسجد نيز جايز است ، به شرطى كه ظنّ غالب به ساختن آن چه منظور است باشد . و جايز است احداث در تازه و گشودن روزنه و شباك ، هرگاه اولى و اصلح باشد .
مسألهء سيم : مصالح و آلات مسجد از چوب و سنگ و آجر
و فرش و غير ذلك ،
هامش
( 1 ) . يعنى مكروه است كه منارهاى كه از مسجد بلندتر باشد در مسجد ساخته شود و اگر چه آن مناره در كنار مسجد باشد . ( احمد )
( 2 ) . النهاية : 108 ؛ السرائر 1 : 278 ؛ مسالك الأفهام 1 : 327 .
( 3 ) . الدروس الشرعيّة 1 : 156 ؛ ذكرى الشيعة 3 : 136 ؛ مفاتيح الشرائع 1 : 104 .