و صبر كردن لازم نيست « 1 » ، بلكه مىتواند با وجود اين ، نماز را در كشتى به نحو مذكور به جا آورد .
مسألهء دوازدهم : جايز است [ به ] جا آوردن نافله در حالت سوارى
و رفتار ، و استقبال قبله لازم نيست ؛ خواه در سفر باشد يا حضر و خواه مضطر باشد يا مختار .
بلى ، استقبال قبله به قدر امكان سنّت است . و از براى ركوع و سجود اشاره به سر مىكند و بايد سر فرود آوردن از براى سجود بيشتر باشد از سر فرود آمدن جهت ركوع . « 2 » و اگر بر زمين قرار داشته باشد ، جايز نيست نافله بر خلاف جهت قبله كند .
و همچنين جايز نيست ركوع و سجود را به اشاره به جا آورد ، مگر آن كه عذر داشته باشد .
مسألهء سيزدهم : هرگاه كسى رو به جهتى نماز كند به جهت مشتبه بودن قبله
و عدم تمكن از تحصيل معرفت آن يا به جهت تنگى وقت از تحصيل معرفت يا به جهت گمان كردن او به اين كه آن قبله است ، و بعد از فارغ شدن معلوم شود كه خطا كرده است ، پس اگر انحراف او چندان نبوده كه به حدّ مشرق يا مغرب رسيده باشد ، نماز او صحيح است و اعاده لازم نيست ؛ خواه وقت باقى باشد يا نه . و هرگاه رو به مشرق يا مغرب نماز كرده باشد ، اگر وقت باقى باشد اعاده مىكند و اگر وقت بيرون رفته باشد نماز او صحيح است و قضا لازم نيست . و اگر انحراف او زياده از حد مشرق يا مغرب ، يعنى روى او از ما بين مشرق يا مغرب از سمت جنوب به سمت شمال گشته باشد ، خواه پشت او به قبله بوده يا قبله در ما بين پيش رو و جانب راست او بوده يا در ما بين پيش رو و جانب چپ او بوده يا در ما بين پس پشت و جانب راست او بوده يا ما بين پس پشت يا جانب چپ او بوده ، اقرب آن است كه در همهء اين صورتها در وقت ، اعاده مىكند . و اگر وقت بيرون رفته باشد ، نماز او صحيح است و قضا لازم
هامش
( 1 ) . و ليكن در صورت امكان بيرون آمدن ، مستحب است كه بيرون آيد . ( احمد )
( 2 ) . هرگاه از براى كسى كه نافله را در حالت سوارى يا راه رفتن مىكند ممكن باشد كه ركوع و سجود را درست به جا آورد ، اولى آن است كه به جا آورد و به اشاره اكتفا نكند . ( احمد )