و بعضى « 1 » گفتهاند چهار طرف به هر نحوى كه اتفاق افتد كافى است . و اين بعيد نيست .
مسألهء هشتم : مشهور آن است كه تياسر از براى اهل عراق مستحب است
؛ يعنى بعد از آن كه قبله به علامات معيّن شود ، سنّت است كه مصلّى از آن چه معيّن شده اندكى ميل به جانب چپ خود كند . و مخفى نيست كه اين حكم مبتنى است بر اين كه قبلهء بعيد حرم باشد ؛ هم چنان كه بعضى « 2 » گفتهاند .
و بنابر آنچه مذكور شد كه قبلهء بعيد جهت است كه به علامات مقرره تعيين مىشود ، استحباب تياسر معنا ندارد . « 3 »
مسألهء نهم : واجب است استقبال قبله در نمازهاى واجبى در حضر و سفر
، با وجود امكان . و اگر مسافر ، متمكن از نماز كردن بر زمين نباشد و لا بد باشد كه سواره نماز كند ، نماز مىكند و در وقت سجود و ركوع اشاره مىكند . ليكن واجب است كه با وجود آن كه سوار است رو به قبله كند در همهء نماز ، اگر ميسر باشد . و اگر در همهء نماز ميسر نباشد ، به هر قدرى از نماز كه رو به قبله كردن ميسر باشد ، رو به قبله مىكند و هر وقت كه مركب او از قبله منحرف مىشود ، او منحرف به جانب قبله مىشود . و اگر اصلا متمكن از استقبال قبله نباشد ، همين در وقت تكبير احرام ، رو به قبله مىكند و نماز او صحيح است . و اگر در وقت تكبير احرام هم رو به قبله كردن ممكن نباشد ، به هر طريق كه اتفاق افتد تكبير احرام مىگويد و نماز مىكند و نمازش صحيح است .
و همچنين است حكم كسى كه لا بد باشد از نماز كردن در وقت راه رفتن و به
هامش
( 1 ) . البيان : 117 ؛ مدارك الأحكام 3 : 138 ؛ مفتاح الكرامة 2 : 120 .
( 2 ) . جامع المقاصد 2 : 56 ؛ مدارك الأحكام 3 : 130 ؛ مفتاح الكرامة 2 : 93 .
( 3 ) . اقرب آن است كه بنابر آنكه قبلهء بعيد ، جهت بوده باشد باز تياسر مستحب است ؛ هم چنان كه خود « قدس اللّه روحه » در « معتمد » و « تلخيص » اختيار فرمودهاند ؛ به جهت آن كه اگر چه قبلهء بعيد ، جهت است ، ليكن هر چه از جهت كه ظن اقربيت حرم در آن بيشتر باشد توجه بدان مستحب و راجح است . و چون كه حرم در جهت يسار خانهء كعبه بيشتر است از آن كه در جهت يمين است ، پس هرگاه قليلى تياسر به عمل آيد ، ظن به اقربيت حرم بيشتر مىشود . ( احمد )