و اگر عضو استخوان دارى از زنده بريده شود ، ظاهر آن است كه غسل و كفن كردن آن واجب نباشد ، و اگر چه احوط آن است كه بشويند و كفن كنند و دفن نمايند .
مسألهء هفتم : بچه كه از شكم ساقط شود
، اگر چهار ماه يا زياده داشته باشد ، بايد او را به طريق معهود غسل دهند ، آنگاه كفن به طريق معهود كنند و دفن نمايند و بر او نماز نيست .
و بعضى « 1 » در كفن او سه جامه را با حنوط لازم دانستهاند .
و اگر چهار ماه نداشته باشد ، بايد آن را در لتّه پيچيد و دفن كرد . و هر چند در خبر ، پيچيدن در لتّه مذكور نيست ، ليكن بعضى « 2 » نقل اجماع بر آن كردهاند .
و بعضى « 3 » در وجوب غسل و كفن ، تمام شدن خلقت و دميدن روح را اعتبار كردهاند ، نه چهار ماه را .
و ظاهر آن است كه تمام شدن خلقت در چهار ماه باشد و بيشتر از آن متحقق نشود .
و اگر طفلى در شكم مادر مرده باشد و مادر زنده باشد ، اگر توانند آن را درست بيرون آورند ، چنان كنند ، و الّا آن [ طفل مرده ] را پاره پاره كنند و بيرون آورند .
و اگر مادر بميرد و طفل زنده باشد ، شكم مادر را از طرف چپ بشكافند و طفل را بيرون آورند و بعد از آن ، شكمش را بدوزند .
مسألهء هشتم : واجب است كه مرد ، مرد را غسل دهد و زن را زن .
مگر در چند موضع كه تجويز شده كه هر يك از مرد و زن ، ديگرى را غسل دهند :
اول : زن و شوهر كه هر يك مىتواند ديگرى را غسل دهد ، و اگر چه در حالت اختيار باشد و مضطر نباشد . و شرط نيست كه از عقب جامه باشد . بلى ، احوط آن است كه از زير جامه غسل دهد و نظر به عورت نكند ؛ خصوصا هرگاه ميّت زن باشد و شوهر او را غسل دهد . و فرقى نيست كه زن ، زوجهء دائمه باشد يا متعه باشد .
هامش
( 1 ) . الدروس الشرعيّة 1 : 104 ؛ ذكرى الشيعة 1 : 315 - 316 ؛ مدارك الأحكام 2 : 75 .
( 2 ) . تذكرة الفقهاء 1 : 370 ، مسألهء 138 ؛ مجمع الفائدة و البرهان 1 : 208 .
( 3 ) . ر . ك : مدارك الأحكام 2 : 76 ؛ ذخيرة المعاد : 91 .