بعضى « 1 » علما واجب دانستهاند كه در وضوى نماز صبح و شام ، مقنعه را از سر بردارند و مسح كنند ، و ظاهر آن است كه اين ، سنّت باشد ، به جهت دلالت بعضى « 2 » اخبار بر اين معنا . و جايز است كه مسح بر روى مو كنند ، به شرطى كه موى پيش سر باشد و اين قدر بلند نشده باشد كه از حد پيش سر تجاوز كند . پس اگر مويى كه از غير پيش سر رسته و پيش سر آمده باشد ، مسح بر آن جايز نيست . و اگر موى پيش سر بلند شده باشد ، به نحوى كه از پيش سر در گذشته باشد و بر پيشانى و غير آن افتاده باشد يا به نحوى باشد كه اگر كشيده شود ، از پيش سر بگذرد و به موضع ديگر رسد ، مسح بر آن قدرى كه از پيش سر نمىگذرد ، جايز است و بر زيادتى جايز نيست . و اين تفصيل ، بعينه در موى سر مردان نيز جارى است .
و واجب است كه مسح سر و پاها به بقيهء ترى وضو باشد ؛ خواه در دست باقى باشد يا از محاسن يا موى ابرو و مژه يا از ساير اعضاى وضو بردارد . و در صورتى كه از محاسن بردارد ، احوط « 3 » آن است كه از موهايى بردارد كه از حد رو نگذشته باشد . و از موهايى كه از محاذات رو گذشته باشد ، كه شستن آن لازم نيست ، برندارد . و اگر رو را سه مرتبه شسته باشد ، از آب رو برندارد ؛ زيرا كه آب مرتبهء سيم از آب وضو نيست و حكم آب خارج [ را ] دارد ؛ خواه حرام باشد يا نه . و اگر از آب تازه كه از بقيه ترى وضو نباشد مسح كند ، مسح او باطل است . پس اگر در زير باران وضو سازد ، بعد از شستن رو و دستها بايد احتياط كند كه دست او از آب باران تر نشود . بلى ، اگر به آن جزوى از دست كه به آن مسح مىكند باران نرسيده باشد ، مسح او صحيح است ؛ و اگر چه به ساير اجزاى آن باران برسد .
و اگر در موضع مسح ، ترى باشد ، پس اگر ترى دست بر ترى آن غالب باشد ،
هامش
( 1 ) . الجامع للشرائع : 34 و نسبت داده در الحدائق الناضرة 2 : 273 به ظاهر صدوق و شيخين ؛ و ر . ك : من لا يحضره الفقيه 1 : 30 ، ذيل خبر 99 ؛ المقنعة : 45 ؛ النهاية : 13 ؛ المبسوط 1 : 22 ؛ در نماز ظهر و مغرب .
( 2 ) . وسائل الشيعة 1 : 414 - 415 ، باب 23 من أبواب الوضوء ، ح 5 .
( 3 ) . بلكه واجب است كه از موى بردارد كه از حد رو نگذشته باشد كه اگر از موى بردارد كه از حدّ رو گذشته باشد ، وضوى او باطل است . ( احمد )